<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="N67n0035"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Chinese Translation of the Pāḷi Tipiṭaka (Yuan Heng Temple Edition), Electronic version, No. 35 淸净道论(第1卷-第7卷)</title> <title xml:lang="zh-Hans">汉译南传大藏经（元亨寺版）数位版, No. 35 淸净道论(第1卷-第7卷)</title> <author><persName>佛</persName>音撰 悟醒译</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>NanChuan</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>7卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">N</idno>.<idno type="vol">67</idno>.<idno type="no">35</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Chinese Translation of the Pāḷi Tipiṭaka (Yuan Heng Temple Edition)</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">汉译南传大藏经（元亨寺版）</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">淸净道论(第1卷-第7卷)</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, Text as provided by Ven. Zhiguang, Text as provided by Ven. Xiangyin</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，智光法师提供，祥因法师提供</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>新式标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【南传】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-12-17"> <name>Ray Chou 周邦信</name>Created initial TEI XML P5a version with bm2p5a.py </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0001a" n="0001a"/> <lb ed="N" n="0001a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">因缘等论</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Vism.1"/>淸净道论</head> <lb ed="N" n="0001a02"/> <lb ed="N" n="0001a03"/><lg xml:id="lgN67p0001a0301"><l>皈命彼<persName>世尊</persName></l><l><persName>应供</persName>等觉者</l></lg> <lb ed="N" n="0001a04"/> <lb ed="N" n="0001a05"/><p cb:type="head1" xml:id="pN67p0001a0501">因缘等论</p> <lb ed="N" n="0001a06"/> <lb ed="N" n="0001a07"/><p xml:id="pN67p0001a0701">经中如是说：</p> <lb ed="N" n="0001a08"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0001a0801"><l>住立于戒有慧人</l><l>而修习心与慧者</l> <lb ed="N" n="0001a09"/><l>有勤有智诸比丘</l><l>彼当脱離此之结<anchor xml:id="nkr_note_orig_0001001" n="0001001"/></l></lg> <lb ed="N" n="0001a10"/><p xml:id="pN67p0001a1001">然，经如是言？據说：<persName>世尊</persName>住<name role="" type="person">舍卫城</name>时，于夜分来一天子，为除自己之疑惑， <lb ed="N" n="0001a11"/>如是质问言：</p> <lb ed="N" n="0001a12"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0001a1201"><l>内结与外结</l><l>人人结缚结</l> <lb ed="N" n="0001a13"/><l>瞿昙我问汝</l><l>谁当離此结？<anchor xml:id="nkr_note_orig_0001002" n="0001002"/></l></lg> <lb ed="N" n="0001a14"/><p xml:id="pN67p0001a1401">此〔质问之〕略義〔如次〕：</p> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0002a" n="0002a"/> <lb ed="N" n="0002a01"/><p xml:id="pN67p0002a0101">“结缚”是渴爱之同義语。然，其〔结缚〕是对色等所缘上下屡屡生起故，依缔 <lb ed="N" n="0002a02"/>结之義〔言〕结缚，如竹籔之枝网，故称为结。又〔其结缚〕是自物他物，或自身 <lb ed="N" n="0002a03"/>他身，或对于内处及外处<anchor xml:id="nkr_note_orig_0002003" n="0002003"/>而生〔爱著〕故，说“内缚与外缚”。由如是生起结缚， <lb ed="N" n="0002a04"/>人人被缚。如竹之网枝〔结缠〕于竹等，依彼渴爱之缚称一切有情众，人人被缚、 <lb ed="N" n="0002a05"/><ref cRef="PTS.Vism.2"/>被繫、被缔结之義。如是被缚故〔言〕：“瞿昙我问汝。”是故我问。瞿昙是称<persName>世尊</persName>之 <lb ed="N" n="0002a06"/>姓。“谁当離此缚”，如问缚于三界谁当脱離此结缚⸺于问⸺谁得脱離耶？</p> <lb ed="N" n="0002a07"/><p xml:id="pN67p0002a0701">如是〔天子〕问後，于一切诸法无障碍智行者、天中之天、诸〔帝〕释中之勝 <lb ed="N" n="0002a08"/>帝释、梵天中之勝梵天、熟达四无畏、持十力、得无障智及慧眼之<persName>世尊</persName>，对彼答此 <lb ed="N" n="0002a09"/>義说偈：</p> <lb ed="N" n="0002a10"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0002a1001"><l>住立戒慧人</l><l>修习心与慧</l> <lb ed="N" n="0002a11"/><l>有勤智比丘</l><l>当離此结缚</l> <lb ed="N" n="0002a12"/><l>今依于大仙</l><l>所说之此偈</l> <lb ed="N" n="0002a13"/><l>戒等种种義</l><l>如实我解释</l> <lb ed="N" n="0002a14"/><l>勝者〔<persName>佛</persName>之〕教</l><l>甚难得出家</l> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0003a" n="0003a"/> <lb ed="N" n="0003a01"/><l>不得如实知</l><l>摄戒等安稳</l> <lb ed="N" n="0003a02"/><l>正直淸净道</l><l>虽欲净精进</l> <lb ed="N" n="0003a03"/><l>此净难到达</l><l>〔对修〕瑜伽者</l> <lb ed="N" n="0003a04"/><l>我持彼等悦</l><l>抉择淸净道</l> <lb ed="N" n="0003a05"/><l>依大寺住者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0003004" n="0003004"/></l><l>之所说示法</l> <lb ed="N" n="0003a06"/><l>〔以下此〕当说</l><l>我敬之彼说</l> <lb ed="N" n="0003a07"/><l>欲净一切者</l><l>谛听善恭敬</l></lg> <lb ed="N" n="0003a08"/><p xml:id="pN67p0003a0801">此中，“淸净”是除一切垢知究竟淸净之涅槃。向其淸净道而为淸净道。“道”， <lb ed="N" n="0003a09"/>是言至彼之方便。说彼淸净道之義，而且此淸净道〔之说明有种种〕。</p> <lb ed="N" n="0003a10"/><p xml:id="pN67p0003a1001">（一）有时示毘钵舍那（观）〔之意義〕。所谓：</p> <lb ed="N" n="0003a11"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0003a1101"><l>一切行无常</l><l>以慧观见时</l> <lb ed="N" n="0003a12"/><l>即以厌離苦</l><l>此向淸净道<anchor xml:id="nkr_note_orig_0003005" n="0003005"/></l></lg> <lb ed="N" n="0003a13"/><p xml:id="pN67p0003a1301"><ref cRef="PTS.Vism.3"/>（二）有时〔示〕禅与慧〔之意義〕。所谓：</p> <lb ed="N" n="0003a14"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0003a1401"><l>无慧者无定</l><l>无定者无慧</l> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0004a" n="0004a"/> <lb ed="N" n="0004a01"/><l>禅慧兼有者</l><l>彼实近涅槃<anchor xml:id="nkr_note_orig_0004006" n="0004006"/></l></lg> <lb ed="N" n="0004a02"/><p xml:id="pN67p0004a0201">（三）有时〔示〕业等〔之意義〕。所谓：</p> <lb ed="N" n="0004a03"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0004a0301"><l>业与明及法</l><l>戒最上活命</l> <lb ed="N" n="0004a04"/><l>依此人淸净</l><l>不由姓财〔净〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0004007" n="0004007"/></l></lg> <lb ed="N" n="0004a05"/><p xml:id="pN67p0004a0501">（四）有时〔示〕戒等〔之意義〕。所谓：</p> <lb ed="N" n="0004a06"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0004a0601"><l>一切时戒具</l><l>有慧善等持</l> <lb ed="N" n="0004a07"/><l>精进励精专</l><l>渡难渡瀑流<anchor xml:id="nkr_note_orig_0004008" n="0004008"/></l></lg> <lb ed="N" n="0004a08"/><p xml:id="pN67p0004a0801">（五）有时〔示四〕念住等〔之意義〕。所谓：“诸比丘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0004009" n="0004009"/>！为诸有情之淸净， <lb ed="N" n="0004a09"/>〔为悲恼之超越、苦忧之灭没、真理之证得〕，作证涅槃之一乘道，此即四念住。” <lb ed="N" n="0004a10"/>对〔四〕正勤等亦然。</p> <lb ed="N" n="0004a11"/><p xml:id="pN67p0004a1101">然<persName>佛陀</persName>解答天子之质问，〔于本论最初偈〕示〔淸净道是〕戒等之意義。略释〔此 <lb ed="N" n="0004a12"/>最初之偈者如次〕：</p> <lb ed="N" n="0004a13"/><p xml:id="pN67p0004a1301">“住立戒。”是立于戒中。有调驯戒圆满者，于此言住立于戒者，故调驯戒圆满， <lb ed="N" n="0004a14"/>言“住立于戒”，此是此句之意義。“人人”是有情。“有慧人”，是依业生三因结生之 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0005a" n="0005a"/> <lb ed="N" n="0005a01"/>慧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0005010" n="0005010"/>为有慧者。“修习心与慧”，是修习三摩地（定）与毘钵舍那（观）〔之意義〕。 <lb ed="N" n="0005a02"/>然，于此偈，是由“心”之名目以示定，由“慧”之名〔以示〕观。“有勤”，是有精进 <lb ed="N" n="0005a03"/>者。然精进是热烧、烧尽一切烦恼故，称为热（勤），具有此故称有勤。“有智”⸺言 <lb ed="N" n="0005a04"/>智是慧⸺是具有〔慧〕者之義。而且由〔有智之智〕句示将来〔业处〕之慧。于 <lb ed="N" n="0005a05"/>解答质问〔之偈〕文，有三次说到慧，其中：第一〔即言有慧人时之慧〕是生〔得〕 <lb ed="N" n="0005a06"/>慧，第二〔即言修习心与慧时之慧〕是观慧，第三〔即言有勤有智时之智〕是导入 <lb ed="N" n="0005a07"/>一切所作之将来慧。</p> <lb ed="N" n="0005a08"/><p xml:id="pN67p0005a0801">见轮迴而生怖畏故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0005011" n="0005011"/>言“比丘。”“彼当脱離此结缚”，示此戒及此心之名目是定， <lb ed="N" n="0005a09"/><ref cRef="PTS.Vism.4"/>具备此三种慧及此勤等六法之比丘，譬如男子住立于地上，擧振锐利之刀〔斩除〕 <lb ed="N" n="0005a10"/>大竹籔而離缚，住立于戒之地，定为〔础〕石，为锐利观之慧剑，以策励精进力当 <lb ed="N" n="0005a11"/>斩除、摧破、脱離自己相续生之彼一切爱缚〔等義〕。而彼结缚于〔修习四沙门〕道 <lb ed="N" n="0005a12"/>之刹那名脱離。既脱離结缚者，得〔四沙门〕果之刹那，为含括天〔一切〕世间最 <lb ed="N" n="0005a13"/>上之<persName>应供</persName>者。故<persName>世尊</persName>说：</p> <lb ed="N" n="0005a14"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0005a1401"><l>住立戒慧人</l><l>修习心与慧</l> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0006a" n="0006a"/> <lb ed="N" n="0006a01"/><l>有勤智比丘</l><l>当離此结缚</l></lg> <lb ed="N" n="0006a02"/><p xml:id="pN67p0006a0201">于此〔偈〕说彼〔比丘是〕“有慧人。”彼〔于此时〕其慧不是〔直接现在〕所 <lb ed="N" n="0006a03"/>能作。然，由夙业之力彼〔慧〕既成就。其次〔彼有慧之比丘〕“有勤”，此处是说 <lb ed="N" n="0006a04"/>常依精进之勤行者，又“有智”，是〔说〕依慧为正智行者，住立戒已是说依“心、慧” <lb ed="N" n="0006a05"/>修习止观〔義〕。</p> <lb ed="N" n="0006a06"/><p xml:id="pN67p0006a0601">于此〔偈〕之意義，<persName>世尊</persName>依戒定慧之门，以示此淸净道者，即依以上〔之偈文〕， <lb ed="N" n="0006a07"/>以三学、三种善教、三明等之近依〔强因〕，避二边（极端）而习行中道，超越恶趣 <lb ed="N" n="0006a08"/>等之方便，依三相而捨断烦恼，违犯等之对治，三杂染之净化，及阐明须陀洹等之 <lb ed="N" n="0006a09"/>原因。如何〔阐明〕？</p> <lb ed="N" n="0006a10"/><p xml:id="pN67p0006a1001">一〔三学〕于此处依戒阐明增上戒学；依定〔阐明〕增上心学；依慧〔阐明〕 <lb ed="N" n="0006a11"/>增上慧学。</p> <lb ed="N" n="0006a12"/><p xml:id="pN67p0006a1201">二〔三种善教〕又依戒阐明教之初善；“何是诸善法之初？是极净之戒”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0006012" n="0006012"/>，依 <lb ed="N" n="0006a13"/>语及“一切恶之不作（诸恶莫作）”等语<anchor xml:id="nkr_note_orig_0006013" n="0006013"/>，说明戒是教之始；而且持无後悔等之德故 <lb ed="N" n="0006a14"/><ref cRef="PTS.Vism.5"/>是善。依定阐明中善；依“善之成具（众善奉行）”等语<anchor xml:id="nkr_note_orig_0006014" n="0006014"/>，说明定是教之中；而且持 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0007a" n="0007a"/> <lb ed="N" n="0007a01"/>神变等德故是善。依慧而阐明教之後善；依“自心之净化，是诸<persName>佛</persName>之教（自净其意， <lb ed="N" n="0007a02"/>是诸<persName>佛</persName>教）”等语<anchor xml:id="nkr_note_orig_0007015" n="0007015"/>，是慧之最上，慧是教之最後；而且〔慧〕对诸好恶〔之事物〕 <lb ed="N" n="0007a03"/>以视一如之态度故善。</p> <lb ed="N" n="0007a04"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0007a0401"><l>如坚厚山巖</l><l>不为风所动</l> <lb ed="N" n="0007a05"/><l>毁誉无所动</l><l>贤者亦如是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0007016" n="0007016"/></l></lg> <lb ed="N" n="0007a06"/><p xml:id="pN67p0007a0601">三〔为三明等之近依〕又依戒阐明三明之近依（强因），依戒之成就而达三明， <lb ed="N" n="0007a07"/>非〔依〕其他者。依定阐明六神通之近依，依定之成就而达六神通，非〔依〕其他 <lb ed="N" n="0007a08"/>者。依慧阐明种种无碍解之近依，依慧之成就而达四无碍解，非依其他之原因者。</p> <lb ed="N" n="0007a09"/><p xml:id="pN67p0007a0901">四〔避二边而习行中道〕又依戒阐明迴避称沉溺欲乐之极端〔行为〕。依定阐明 <lb ed="N" n="0007a10"/>迴避称沉溺自苦之极端〔行为〕。依慧〔阐明〕习行中道。</p> <lb ed="N" n="0007a11"/><p xml:id="pN67p0007a1101">五〔超越恶趣等之方便〕又依戒阐明超越恶趣之方便。依定〔阐明〕超越欲界 <lb ed="N" n="0007a12"/>的方便。依慧〔阐明〕超越一切有之方便。</p> <lb ed="N" n="0007a13"/><p xml:id="pN67p0007a1301">六〔依三相而捨断烦恼〕又依戒阐明彼分捨断而捨断烦恼<anchor xml:id="nkr_note_orig_0007017" n="0007017"/>。依定是〔阐明〕 <lb ed="N" n="0007a14"/>镇伏捨断而捨断烦恼<anchor xml:id="nkr_note_orig_0007018" n="0007018"/>。依慧〔阐明〕正断捨断〔而断烦恼〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0007019" n="0007019"/>。</p> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0008a" n="0008a"/> <lb ed="N" n="0008a01"/><p xml:id="pN67p0008a0101">七〔违犯等之对治〕又依戒阐明诸惑违犯之对治<anchor xml:id="nkr_note_orig_0008020" n="0008020"/>。依定〔阐明〕缠之对治。 <lb ed="N" n="0008a02"/>依慧〔阐明〕随眠之对治。</p> <lb ed="N" n="0008a03"/><p xml:id="pN67p0008a0301"><ref cRef="PTS.Vism.6"/>八〔三杂染之净化〕又依戒阐明恶行杂染之净化。依定〔阐明〕爱杂染之净化。 <lb ed="N" n="0008a04"/>依慧〔阐明〕恶见杂染之净化。</p> <lb ed="N" n="0008a05"/><p xml:id="pN67p0008a0501">九〔须陀洹果等之原因〕又依戒阐明须陀洹果、斯陀含果之原因。依定〔阐明〕 <lb ed="N" n="0008a06"/>阿那含果之原因。依慧阐明阿罗汉果之原因。然，得须陀洹是称诸戒圆满者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0008021" n="0008021"/>，斯 <lb ed="N" n="0008a07"/>陀含果〔亦然〕。其次阿那含果是定圆满者，阿罗汉〔言〕慧圆满者。</p> <lb ed="N" n="0008a08"/><p xml:id="pN67p0008a0801">如是依以上〔之偈〕阐明三学、三种善教、三明等之近依、避二边而习行中道、 <lb ed="N" n="0008a09"/>超越恶趣等之方便，由三相而捨断烦恼、违犯等之对治，三杂染之净化，及须陀洹 <lb ed="N" n="0008a10"/>等之原因，此等之九类幷其他如斯之三德<anchor xml:id="nkr_note_orig_0008022" n="0008022"/>。</p> <lb ed="N" n="0008a11"/><p xml:id="pN67p0008a1101">此因缘等之论</p></cb:div> <lb ed="N" n="0008a12"/> <lb ed="N" n="0008a13"/> <lb ed="N" n="0008a14"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0009a" n="0009a"/> <lb ed="N" n="0009a01"/> <lb ed="N" n="0009a02"/> <lb ed="N" n="0009a03"/> <lb ed="N" n="0009a04"/> <lb ed="N" n="0009a05"/> <lb ed="N" n="0009a06"/> <lb ed="N" n="0009a07"/> <lb ed="N" n="0009a08"/> <lb ed="N" n="0009a09"/> <lb ed="N" n="0009a10"/> <lb ed="N" n="0009a11"/> <lb ed="N" n="0009a12"/> <lb ed="N" n="0009a13"/> <lb ed="N" n="0009a14"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0010a" n="0010a"/> <lb ed="N" n="0010a01"/> <lb ed="N" n="0010a02"/> <lb ed="N" n="0010a03"/> <lb ed="N" n="0010a04"/> <lb ed="N" n="0010a05"/> <lb ed="N" n="0010a06"/> <lb ed="N" n="0010a07"/> <lb ed="N" n="0010a08"/> <lb ed="N" n="0010a09"/> <lb ed="N" n="0010a10"/> <lb ed="N" n="0010a11"/> <lb ed="N" n="0010a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第一品 戒之解释</cb:mulu><head>第一品 戒之解释</head> <lb ed="N" n="0010a13"/> <lb ed="N" n="0010a14"/><p xml:id="pN67p0010a1401">虽如是多包摄诸德由戒定慧之门而示〔淸净道〕，而〔对此〕淸净道之〔说明〕 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0011a" n="0011a"/> <lb ed="N" n="0011a01"/>示甚简略，故不足饶益一切人，为表述其详细，先对戒设如次之质问：</p> <lb ed="N" n="0011a02"/><p xml:id="pN67p0011a0201">一、何者是戒？</p> <lb ed="N" n="0011a03"/><p xml:id="pN67p0011a0301">二、由何之義而为〔其戒〕？</p> <lb ed="N" n="0011a04"/><p xml:id="pN67p0011a0401">三、何者是戒之相、味、现起、足处？</p> <lb ed="N" n="0011a05"/><p xml:id="pN67p0011a0501">四、何者是戒之功德？</p> <lb ed="N" n="0011a06"/><p xml:id="pN67p0011a0601">五、此戒有幾种？</p> <lb ed="N" n="0011a07"/><p xml:id="pN67p0011a0701">六、何者是戒之杂染？</p> <lb ed="N" n="0011a08"/><p xml:id="pN67p0011a0801">七、何者是戒之净化？</p> <lb ed="N" n="0011a09"/><p xml:id="pN67p0011a0901">此解答如次：</p> <lb ed="N" n="0011a10"/> <lb ed="N" n="0011a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一 何者是戒</cb:mulu><head>一 何者是戒</head> <lb ed="N" n="0011a12"/> <lb ed="N" n="0011a13"/><p xml:id="pN67p0011a1301">何者是戒？即離杀生者或实行義务行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0011001" n="0011001"/>者思（意志）等之法。无碍解〔道〕如 <lb ed="N" n="0011a14"/><ref cRef="PTS.Vism.7"/>此说：“何者是戒？即思戒，心所戒，律仪戒，不犯戒。”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0011002" n="0011002"/></p> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0012a" n="0012a"/> <lb ed="N" n="0012a01"/><p xml:id="pN67p0012a0101">此中，思戒是離杀等者，或实行義务行者之思。心所戒是離杀生等者之離〔心 <lb ed="N" n="0012a02"/>所〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0012003" n="0012003"/>。</p> <lb ed="N" n="0012a03"/><p xml:id="pN67p0012a0301">其次，思戒者是捨杀生等者七业道之思<anchor xml:id="nkr_note_orig_0012004" n="0012004"/>。心所戒是捨贪欲住于離贪心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0012005" n="0012005"/>，由 <lb ed="N" n="0012a04"/>是等之表现说无贪、无嗔、正见之法。</p> <lb ed="N" n="0012a05"/><p xml:id="pN67p0012a0501">律仪戒，于此处当知有五种〔律仪之说明〕，其律仪之意義，即别解脱律仪、念 <lb ed="N" n="0012a06"/>律仪、智律仪、忍律仪、精进律仪。其中，“圆满具足别解脱律仪”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0012006" n="0012006"/>及〔于分别论〕， <lb ed="N" n="0012a07"/>是〔关于〕此别解脱律仪。“防护眼根，至防护眼根〔律仪〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0012007" n="0012007"/>及于〔经〕亦有是念 <lb ed="N" n="0012a08"/>律仪。”</p> <lb ed="N" n="0012a09"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0012a0901"><l>“世间诸有流</l><l>念彼等之御</l> <lb ed="N" n="0012a10"/><l>我语诸流护</l><l>当以慧遮断<anchor xml:id="nkr_note_orig_0012008" n="0012008"/>”</l></lg> <lb ed="N" n="0012a11"/><p xml:id="pN67p0012a1101">〔所言者〕是“智律仪”。于〔正当〕使用资具等亦包括此中。其此“忍耐寒暑”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0012009" n="0012009"/>等 <lb ed="N" n="0012a12"/>之表述，是名忍律仪。又“彼忍受已起之欲寻”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0012010" n="0012010"/>等之表述，是名精进律仪；活命之 <lb ed="N" n="0012a13"/>遍净亦包括此中。如斯此五种律仪，及怖畏罪恶之诸善男子应遭遇以離〔恶〕事， <lb ed="N" n="0012a14"/>当知此等一切皆是律仪戒。</p> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0013a" n="0013a"/> <lb ed="N" n="0013a01"/><p xml:id="pN67p0013a0101">“不犯戒”者，是受持戒律者之身口等不违犯〔于戒〕。</p> <lb ed="N" n="0013a02"/><p xml:id="pN67p0013a0201">此先解答关于何者是戒之质问。</p></cb:div> <lb ed="N" n="0013a03"/> <lb ed="N" n="0013a04"/> <lb ed="N" n="0013a05"/> <lb ed="N" n="0013a06"/> <lb ed="N" n="0013a07"/> <lb ed="N" n="0013a08"/> <lb ed="N" n="0013a09"/> <lb ed="N" n="0013a10"/> <lb ed="N" n="0013a11"/> <lb ed="N" n="0013a12"/> <lb ed="N" n="0013a13"/> <lb ed="N" n="0013a14"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0014a" n="0014a"/> <lb ed="N" n="0014a01"/> <lb ed="N" n="0014a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二 由何之義而为〔其〕戒</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Vism.8"/>二 由何之義而为〔其〕戒</head> <lb ed="N" n="0014a03"/> <lb ed="N" n="0014a04"/><p xml:id="pN67p0014a0401">其次<anchor xml:id="nkr_note_orig_0014001" n="0014001"/>由何之義而为〔其〕戒？是依戒行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0014002" n="0014002"/>之義称为戒。何是此戒行？是正持、 <lb ed="N" n="0014a05"/>善持戒令身业等不杂乱之義。或是确持，是保持令住立诸善法之義。实于此处〔说 <lb ed="N" n="0014a06"/>此〕二義是于知言之特相者，〔容易〕所容许。</p> <lb ed="N" n="0014a07"/><p xml:id="pN67p0014a0701">然，又其他之人人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0014003" n="0014003"/>，依如是等之表现亦释此義为“头之義是戒義”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0014004" n="0014004"/>，“淸凉之 <lb ed="N" n="0014a08"/>義是戒義”。</p></cb:div> <lb ed="N" n="0014a09"/> <lb ed="N" n="0014a10"/> <lb ed="N" n="0014a11"/> <lb ed="N" n="0014a12"/> <lb ed="N" n="0014a13"/> <lb ed="N" n="0014a14"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0015a" n="0015a"/> <lb ed="N" n="0015a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三 何者是戒之相、味、现起、足处</cb:mulu><head>三 何者是戒之相、味、现起、足处</head> <lb ed="N" n="0015a02"/> <lb ed="N" n="0015a03"/><p xml:id="pN67p0015a0301">今何者是戒相、味、现起、足处<anchor xml:id="nkr_note_orig_0015001" n="0015001"/>？此中：</p> <lb ed="N" n="0015a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">一 相</cb:mulu><head>一〔相〕</head><lg type="regular" xml:id="lgN67p0015a0401"><l>虽种种区分</l><l>其相是戒行</l> <lb ed="N" n="0015a05"/><l>虽分种种色</l><l>色相有见性</l></lg> <lb ed="N" n="0015a06"/><p xml:id="pN67p0015a0601">譬如依靑黄等别，〔色〕虽有种种的区别，而〔如何之色〕亦不出超越有见性<anchor xml:id="nkr_note_orig_0015002" n="0015002"/>，如 <lb ed="N" n="0015a07"/>色处之相是有见性，同样于戒虽有思等之种种区别，但不超越正持<anchor xml:id="nkr_note_orig_0015003" n="0015003"/>与住立等状态 <lb ed="N" n="0015a08"/>故，说正持诸善法之住立才是此戒行，即此戒行之相。</p></cb:div> <lb ed="N" n="0015a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二 味</cb:mulu><head>二〔味〕</head><p xml:id="pN67p0015a0903" cb:place="inline">其次有如是之〔戒〕是：</p> <lb ed="N" n="0015a10"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0015a1001"><l>摧毁诸恶戒</l><l>具足无罪德</l> <lb ed="N" n="0015a11"/><l>作用成就<anchor xml:id="nkr_note_orig_0015004" n="0015004"/>義</l><l>是即说为味</l></lg> <lb ed="N" n="0015a12"/><p xml:id="pN67p0015a1201">故此戒者，“依作用之義味，以恶戒之摧破为味。”“依成就之義为味”，应知无罪为 <lb ed="N" n="0015a13"/>味。然以相等〔说为定義之用语〕时之味，意为作用或成就，〔不是食物味等之意義〕。</p></cb:div> <lb ed="N" n="0015a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三 现起</cb:mulu><head>三〔现起〕</head></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">四 足处</cb:mulu><head>四〔足处〕</head><p xml:id="pN67p0015a1407" cb:place="inline">依诸释者所释：</p> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0016a" n="0016a"/> <lb ed="N" n="0016a01"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0016a0101"><l>“净彼此现起</l><l>只有惭与愧</l> <lb ed="N" n="0016a02"/><l>成为〔具〕足处”</l></lg> <lb ed="N" n="0016a03"/><p xml:id="pN67p0016a0301"><ref cRef="PTS.Vism.9"/>如是说此戒是“身净、语净、意净”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0016005" n="0016005"/>而现起（现状）净。〔戒〕由净性，当至〔戒为〕 <lb ed="N" n="0016a04"/>现起、〔戒为〕取得之状态者。其次依诸识者释：惭与愧是彼此之足处。〔足处〕是 <lb ed="N" n="0016a05"/>近因之義，有惭愧时，戒乃生起存续，无惭愧之时，戒乃不生起不存续。</p> <lb ed="N" n="0016a06"/><p xml:id="pN67p0016a0601">当知如是戒之相、味、现起、足处。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="N" n="0016a07"/> <lb ed="N" n="0016a08"/> <lb ed="N" n="0016a09"/> <lb ed="N" n="0016a10"/> <lb ed="N" n="0016a11"/> <lb ed="N" n="0016a12"/> <lb ed="N" n="0016a13"/> <lb ed="N" n="0016a14"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0017a" n="0017a"/> <lb ed="N" n="0017a01"/> <lb ed="N" n="0017a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四 何者是戒之功德</cb:mulu><head>四 何者是戒之功德</head> <lb ed="N" n="0017a03"/> <lb ed="N" n="0017a04"/><p xml:id="pN67p0017a0401">何者是戒之功德？获得无後悔等种种之德，是〔戒之〕功德。</p> <lb ed="N" n="0017a05"/><p xml:id="pN67p0017a0501">说：“阿难！诸善戒是无後悔为目的，无後悔为功德。”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0017001" n="0017001"/></p> <lb ed="N" n="0017a06"/><p xml:id="pN67p0017a0601">又说：“诸居士！依戒之具足，于有戒者有此五等功德。云何为五？诸居士！戒 <lb ed="N" n="0017a07"/>具足之有戒者，因不放逸，得大财聚，此依戒具足之持戒者第一功德。复次诸居士！ <lb ed="N" n="0017a08"/>具足戒之有戒者，起善名声，此依戒具足有戒者之第二功德。复次诸居士！戒具足 <lb ed="N" n="0017a09"/>之有戒者，近任何之大众⸺近于刹帝利众、婆罗门众、居士众、或沙门众⸺无 <lb ed="N" n="0017a10"/>怖畏无羞愧而相近，此是戒具足之有戒者第三功德。复次诸居士！戒具足之有戒者， <lb ed="N" n="0017a11"/>临命终时不昏味，此依戒具足之有戒者第四功德。复次诸居士！戒具足之有戒者， <lb ed="N" n="0017a12"/>身壞死後，生于善趣天界，此依戒具足之有戒者第五功德。”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0017002" n="0017002"/></p> <lb ed="N" n="0017a13"/><p xml:id="pN67p0017a1301">又“诸比丘！若有比丘，希望于诸同梵行者所喜爱、欢悦、尊重、礼敬，彼当圆 <lb ed="N" n="0017a14"/>满诸戒”等之表现<anchor xml:id="nkr_note_orig_0017003" n="0017003"/>。说为“他人”所爱，〔他人〕悦等而〔终于〕至漏尽种种戒之功 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0018a" n="0018a"/> <lb ed="N" n="0018a01"/>德。</p> <lb ed="N" n="0018a02"/><p xml:id="pN67p0018a0201">如是无後悔等种种戒之功德，更有：</p> <lb ed="N" n="0018a03"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0018a0301"><l><ref cRef="PTS.Vism.10"/>无此于〔<persName>佛</persName>〕教</l><l>善男无住立</l> <lb ed="N" n="0018a04"/><l>彼戒诸功德</l><l>谁当语得尽</l> <lb ed="N" n="0018a05"/><l>此世之生类</l><l>彼之染垢秽</l> <lb ed="N" n="0018a06"/><l>非是彼恒河</l><l>及夜摩那河</l> <lb ed="N" n="0018a07"/><l>或沙罗婆河</l><l>沙罗越底河</l> <lb ed="N" n="0018a08"/><l>阿罗越底河</l><l>亦非摩希河</l> <lb ed="N" n="0018a09"/><l>能洗得淸净</l><l>实唯此戒水</l> <lb ed="N" n="0018a10"/><l>能净有情垢</l><l>持风彼雨雲</l> <lb ed="N" n="0018a11"/><l>又黄色栴檀</l><l>首饰诸明珠</l> <lb ed="N" n="0018a12"/><l>映出月之光</l><l>亦非于此世</l> <lb ed="N" n="0018a13"/><l>坚护诸众生</l><l>静息诸患烦</l> <lb ed="N" n="0018a14"/><l>此究竟淸凉</l><l>唯圣戒能静</l> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0019a" n="0019a"/> <lb ed="N" n="0019a01"/><l>顺风或逆风</l><l>等熏彼戒香</l> <lb ed="N" n="0019a02"/><l>等遍香是果</l><l>当存任何处</l> <lb ed="N" n="0019a03"/><l>陞天之阶梯</l><l>或入涅槃门</l> <lb ed="N" n="0019a04"/><l>等遍于戒者</l><l>其他何处有</l> <lb ed="N" n="0019a05"/><l>珍珠摩尼珠</l><l>诸王虽严饰</l> <lb ed="N" n="0019a06"/><l>不如行者辉</l><l>戒普能摧破</l> <lb ed="N" n="0019a07"/><l>自责等怖畏</l><l>常于有戒者</l> <lb ed="N" n="0019a08"/><l>生名及笑颜</l><l>诸德为根本</l> <lb ed="N" n="0019a09"/><l>破壞一切恶</l><l>戒功德论门</l> <lb ed="N" n="0019a10"/><l>当知是如斯</l></lg></cb:div> <lb ed="N" n="0019a11"/> <lb ed="N" n="0019a12"/> <lb ed="N" n="0019a13"/> <lb ed="N" n="0019a14"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0020a" n="0020a"/> <lb ed="N" n="0020a01"/> <lb ed="N" n="0020a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">五 此戒有幾种</cb:mulu><head>五 此戒有幾种</head> <lb ed="N" n="0020a03"/> <lb ed="N" n="0020a04"/><p xml:id="pN67p0020a0401">今说此戒有幾种？其解答〔如次〕：</p> <lb ed="N" n="0020a05"/><p xml:id="pN67p0020a0501">一 先依诸戒是自己之戒相为一种。</p> <lb ed="N" n="0020a06"/><p xml:id="pN67p0020a0601">二 （一）依作持、止持为二种，（二）又依正行初梵行，（三）依離、不離， <lb ed="N" n="0020a07"/>（四）依止、不依止，（五）依时限、终身，（六）依有制限、无制限，（七）依世间、 <lb ed="N" n="0020a08"/>出世间，出世间亦为〔二种〕。</p> <lb ed="N" n="0020a09"/><p xml:id="pN67p0020a0901"><ref cRef="PTS.Vism.11"/>三 （一）依劣、中、勝为三种，（二）又依我增上、世间增上、法增上，（三） <lb ed="N" n="0020a10"/>依执取、不执取、安息，（四）依淸净、不淸净、疑惑，（五）依学、无学、非学非 <lb ed="N" n="0020a11"/>无学亦〔为三种〕。</p> <lb ed="N" n="0020a12"/><p xml:id="pN67p0020a1201">四 （一）依退分、住分、勝分、抉择分为四种，（二）又依比丘、比丘尼、未 <lb ed="N" n="0020a13"/>具足、在家戒，（三）依自然、惯行、法性、前因戒，（四）依别解脱律仪、根律仪、 <lb ed="N" n="0020a14"/>活命遍净、资具依止戒亦〔为四种〕。</p> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0021a" n="0021a"/> <lb ed="N" n="0021a01"/><p xml:id="pN67p0021a0101">五 （一）依制限遍净我等为五种。此无碍解〔道〕亦说：“有五种戒：是制限 <lb ed="N" n="0021a02"/>遍净戒、无制限遍净戒、圆满遍净戒、无执取遍净戒、安息遍净戒。”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0021001" n="0021001"/>（二）又依 <lb ed="N" n="0021a03"/>断、離、思、律仪、不犯亦（为五种）。</p> <lb ed="N" n="0021a04"/><p xml:id="pN67p0021a0401">此中：</p> <lb ed="N" n="0021a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">（一）一法（一种）</cb:mulu><head>一</head><p xml:id="pN67p0021a0502" cb:place="inline">于一种分之義，已依所说而可知。</p></cb:div> <lb ed="N" n="0021a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">（二）二法（七种）</cb:mulu><head>二</head><p xml:id="pN67p0021a0602" cb:place="inline">于二种分，（一）〔作持、止持〕依<persName>世尊</persName>“此事应作”而遂行制定学处，此是 <lb ed="N" n="0021a07"/>“作持〔戒〕”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0021002" n="0021002"/>；又言“此事不应作”！禁止不可作，此是“止持〔戒〕”。其中此语義 <lb ed="N" n="0021a08"/>〔如次〕：作持是具戒之人人行作于此中，为令诸戒圆满而动作；依此〔止持戒〕而 <lb ed="N" n="0021a09"/>遵守所禁止。此中由信〔起〕精进所成就者为作持，由信所成就者是止持。如是依 <lb ed="N" n="0021a10"/>作持、止持为二种。</p> <lb ed="N" n="0021a11"/><p xml:id="pN67p0021a1101">（二）〔等正行、初梵行〕于第二之二法，“等正行”是最上正行等正行即是等正 <lb ed="N" n="0021a12"/>行〔戒〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0021003" n="0021003"/>，或关于等正行而制定者，是等正行〔戒〕。此除活命第八<anchor xml:id="nkr_note_orig_0021004" n="0021004"/>，乃〔其他 <lb ed="N" n="0021a13"/>微细〕戒之同義语。“初梵行”者，是道梵行之初位，是此活命第八之同義语。于此 <lb ed="N" n="0021a14"/>〔修行〕之前分应为遍净，故是道之初位。是故言“而彼之身业、语业、活命是极淸 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0022a" n="0022a"/> <lb ed="N" n="0022a01"/>净”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0022005" n="0022005"/>。</p> <lb ed="N" n="0022a02"/><p xml:id="pN67p0022a0201"><ref cRef="PTS.Vism.12"/>或者说微细学处之戒是等正行戒。馀为初梵行戒。或摄二种毘崩伽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0022006" n="0022006"/>，戒是初 <lb ed="N" n="0022a03"/>梵行；摄犍度之義务〔犍度〕是等正行。</p> <lb ed="N" n="0022a04"/><p xml:id="pN67p0022a0401">由其〔等正行之戒〕成就，初梵行戒始成就。是故言：“诸比丘！若彼比丘…… <lb ed="N" n="0022a05"/>不得等正行法之圆满而能得初梵行法之圆满者，实无是处。”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0022007" n="0022007"/>如是依等正行、初梵 <lb ed="N" n="0022a06"/>行为二种。</p> <lb ed="N" n="0022a07"/><p xml:id="pN67p0022a0701">（三）〔離、不離〕于第三之二法，離杀生等是“離戒”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0022008" n="0022008"/>，馀之思等是“不離戒”， <lb ed="N" n="0022a08"/>如是離、不離为二种。</p> <lb ed="N" n="0022a09"/><p xml:id="pN67p0022a0901">（四）〔依止、不依止〕于第四之二法，依是爱依、见依之二依。此中“我由此 <lb ed="N" n="0022a10"/>戒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0022009" n="0022009"/>或生天或其他之天”，望如是成就而持戒，此名为“爱依止”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0022010" n="0022010"/>；“依戒而净”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0022011" n="0022011"/>， <lb ed="N" n="0022a11"/>此依净之见而持戒者，此为“见依止”。其次出世间戒或〔出世间〕资粮〔原因〕之 <lb ed="N" n="0022a12"/>戒，此为“不依止”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0022012" n="0022012"/>。如是由依止、不依止为二种。</p> <lb ed="N" n="0022a13"/><p xml:id="pN67p0022a1301">（五）〔时限、终身〕于第五之二法，行时之限界而受持戒是“时限〔戒〕”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0022013" n="0022013"/>。 <lb ed="N" n="0022a14"/>受持生命之限，尽其所受用戒是“终身〔戒〕”。如是依时限、终身为二种。</p> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0023a" n="0023a"/> <lb ed="N" n="0023a01"/><p xml:id="pN67p0023a0101">（六）〔有制限、无制限〕于第六之二法，依利得、名誉、亲戚、肢体、生命〔付 <lb ed="N" n="0023a02"/>条件〕有制限〔戒〕，言“有制限〔戒〕”；其相反者为“无制限〔戒〕”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0023014" n="0023014"/>。</p> <lb ed="N" n="0023a03"/><p xml:id="pN67p0023a0301">于无碍解〔道〕亦言<anchor xml:id="nkr_note_orig_0023015" n="0023015"/>：“于彼戒有制限者何耶？戒亦有制限利得、制限名誉、 <lb ed="N" n="0023a04"/>制限亲戚、制限肢体、制限生命。何者戒亦有制限利得耶？此或者因利得，缘利得， <lb ed="N" n="0023a05"/><ref cRef="PTS.Vism.13"/>原因于利得，违犯所受持之学处。此制限于利得者。”依此方法，馀他亦〔推察〕可 <lb ed="N" n="0023a06"/>详知。</p> <lb ed="N" n="0023a07"/><p xml:id="pN67p0023a0701">于无制限〔戒〕之解答亦说：“于〔无制限〔戒〕〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0023016" n="0023016"/>不制限利得者何耶？于此， <lb ed="N" n="0023a08"/>或有人因利得，缘利得，于利得之原因，甚至不生起违犯所受持学处之心，何况彼 <lb ed="N" n="0023a09"/>违犯〔此〕耶？此戒为不制限利得。”依此方法，馀他亦〔推察〕可详知。</p> <lb ed="N" n="0023a10"/><p xml:id="pN67p0023a1001">如是由有制限、无制限为二种。</p> <lb ed="N" n="0023a11"/><p xml:id="pN67p0023a1101">（七）〔世间、出世间〕于第七之二法。一切之有漏戒是“世间〔戒〕，无漏〔戒〕 <lb ed="N" n="0023a12"/>是出世间戒”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0023017" n="0023017"/>。</p> <lb ed="N" n="0023a13"/><p xml:id="pN67p0023a1301">此中，世间〔戒〕是持殊勝有，又以为出離有之资粮（原因）。所谓“律是为律 <lb ed="N" n="0023a14"/>仪，律仪是为无後悔，无後悔是为愉悦，愉悦是为喜，喜是为轻安，轻安是为乐， <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0024a" n="0024a"/> <lb ed="N" n="0024a01"/>乐是为定，定是为如实知见，如实知见是为厌離，厌離是为離欲，離欲是为解脱， <lb ed="N" n="0024a02"/>解脱是为解脱知见，解脱知见是为无取著般涅槃也。为此而有〔律〕之论议，为此 <lb ed="N" n="0024a03"/>而有〔律〕之考量，为此而有近习，为此而有倾听。即此无执著为心解脱也”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0024018" n="0024018"/>。</p> <lb ed="N" n="0024a04"/><p xml:id="pN67p0024a0401">出世间〔戒〕是赍有之出離，又观察智之地（基础）也。</p> <lb ed="N" n="0024a05"/><p xml:id="pN67p0024a0501">如是，依世间、出世间为二种。</p></cb:div> <lb ed="N" n="0024a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">（三）三法（五种）</cb:mulu><head>三</head><p xml:id="pN67p0024a0602" cb:place="inline">三法中，（一）〔劣、中、勝〕于第一之三法，依劣欲、心、精进、观〔之 <lb ed="N" n="0024a07"/>四神足〕所起之〔戒〕是“劣〔戒〕”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0024019" n="0024019"/>。依中欲等〔之四神足〕所起者是“中〔戒〕”。 <lb ed="N" n="0024a08"/>依勝〔欲等之四神足〕所〔起〕者，是“勝〔戒〕”也。</p> <lb ed="N" n="0024a09"/><p xml:id="pN67p0024a0901">或者欲誉而受持是“劣”。欲福果〔而受持〕是“中”。此是应当作，依圣性而受 <lb ed="N" n="0024a10"/>持是“勝”。</p> <lb ed="N" n="0024a11"/><p xml:id="pN67p0024a1101">或“我戒具足，然，此等之他比丘是恶戒〔者〕，恶法〔者〕”而如是擧扬自己， <lb ed="N" n="0024a12"/>轻訾他人，依此所感染是“劣”。不感染世间是“中”。出世间〔戒〕是“勝”。</p> <lb ed="N" n="0024a13"/><p xml:id="pN67p0024a1301">或为爱而受用有所起之〔戒〕是“劣”。为自己之解脱所起之〔戒〕是“中”。为 <lb ed="N" n="0024a14"/>一切众生之解脱所起之波罗蜜戒是“勝”。</p> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0025a" n="0025a"/> <lb ed="N" n="0025a01"/><p xml:id="pN67p0025a0101">依如斯劣、中、勝为三种。</p> <lb ed="N" n="0025a02"/><p xml:id="pN67p0025a0201">（二）〔我增上、世间增上、法增上〕于第二之三法，欲捨自己不适当者，依重 <lb ed="N" n="0025a03"/><ref cRef="PTS.Vism.14"/>自己，遵重自己所起之〔戒〕是“我增上〔戒〕”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0025020" n="0025020"/>。欲捨世间之批难，重世间，尊重 <lb ed="N" n="0025a04"/>世间所起之〔戒〕是“世间增上〔戒〕”。欲恭敬大法，重法，遵重法所起之〔戒〕是 <lb ed="N" n="0025a05"/>“法增上〔戒〕”。如斯依我增上为三种。</p> <lb ed="N" n="0025a06"/><p xml:id="pN67p0025a0601">（三）〔执取、无执取、安息〕于第三之三法，于〔第四之〕二法中所说依止， <lb ed="N" n="0025a07"/>此依爱、见所执故，言“执取〔戒〕”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0025021" n="0025021"/>。善凡夫道之资粮〔戒〕、诸学道相应〔戒〕， <lb ed="N" n="0025a08"/>是“无执取〔戒〕”。与诸学、无学之果相应〔戒〕是“安息〔戒〕”。如斯，依执取等 <lb ed="N" n="0025a09"/>为三种。</p> <lb ed="N" n="0025a10"/><p xml:id="pN67p0025a1001">（四）〔淸净、不淸净、疑惑〕于第四之三法，不犯罪者之完全〔戒〕，或已犯 <lb ed="N" n="0025a11"/>更忏悔者之〔戒〕，此为“淸净〔戒〕”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0025022" n="0025022"/>。犯罪者之不忏悔〔戒〕，为“不淸净〔戒〕”。 <lb ed="N" n="0025a12"/>〔生起罪之对象〕事物，或〔波罗夷、僧残等之〕罪科，或对〔有罪、无罪之〕行 <lb ed="N" n="0025a13"/>为而有疑惑者之戒，名为“疑惑戒”。其中，当瑜伽者（修行者），〔有〕不淸净戒者 <lb ed="N" n="0025a14"/>应净化，有疑惑时，对于事物不作行为而除遣疑惑，若如是者，彼应有安快。如斯 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0026a" n="0026a"/> <lb ed="N" n="0026a01"/>依淸净等为三种。</p> <lb ed="N" n="0026a02"/><p xml:id="pN67p0026a0201">（五）〔学、无学、非学非无学〕于第五之三法，与四圣道及三沙门果相应之戒 <lb ed="N" n="0026a03"/>是“学〔戒〕”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0026023" n="0026023"/>。与阿罗汉果相应之戒是“无学〔戒〕”。其馀是“非学非无学〔戒〕”。 <lb ed="N" n="0026a04"/>如斯依学等为三种。</p> <lb ed="N" n="0026a05"/><p xml:id="pN67p0026a0501">其次，于世间诸众生各本然之性质亦言为戒。〔由其用语例于世人〕，此人是乐 <lb ed="N" n="0026a06"/>戒（乐天性），此人是苦戒（悲观性），此人是诤戒（鬥争性），此人是莊严戒（装饰 <lb ed="N" n="0026a07"/>性）等语故，于无碍解〔道〕中，依此异门如言：“有善戒、不善戒、无记戒之三戒。” <lb ed="N" n="0026a08"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0026024" n="0026024"/>，依善等亦说三种戒。此中不善〔戒〕是〔本论所说〕对戒相等之義无一合致者 <lb ed="N" n="0026a09"/>故擧。</p> <lb ed="N" n="0026a10"/><p xml:id="pN67p0026a1001">故依上述之方法，当知为三种戒。</p></cb:div> <lb ed="N" n="0026a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">（四）四法（四种）</cb:mulu><head>四</head><p xml:id="pN67p0026a1102" cb:place="inline">四法中（一）〔退分、住分、勝分、抉择分〕于第一之四法：</p> <lb ed="N" n="0026a12"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0026a1201"><l>兹习恶戒者</l><l>不学持戒者</l> <lb ed="N" n="0026a13"/><l>虽犯事过失</l><l>无知而不见</l> <lb ed="N" n="0026a14"/><l><ref cRef="PTS.Vism.15"/>诸多邪思惟</l><l>不得护诸根</l> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0027a" n="0027a"/> <lb ed="N" n="0027a01"/><l>如是此类人</l><l>实生“退分戒”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0027025" n="0027025"/></l> <lb ed="N" n="0027a02"/><l>其次于此戒</l><l>虽成就悦意</l> <lb ed="N" n="0027a03"/><l>更勤于业处</l><l>不使生起意</l> <lb ed="N" n="0027a04"/><l>唯满足于戒</l><l>不努力精进</l> <lb ed="N" n="0027a05"/><l>如斯之比丘</l><l>彼有“住分戒”</l> <lb ed="N" n="0027a06"/><l>其次戒具足</l><l>为定努力者</l> <lb ed="N" n="0027a07"/><l>如斯之比丘</l><l>彼有“勝分戒”</l> <lb ed="N" n="0027a08"/><l>唯戒不满足</l><l>而勤厌離者</l> <lb ed="N" n="0027a09"/><l>如斯之比丘</l><l>有“抉择分戒”</l></lg> <lb ed="N" n="0027a10"/><p xml:id="pN67p0027a1001">如是依退分等为四种。</p> <lb ed="N" n="0027a11"/><p xml:id="pN67p0027a1101">（二）〔比丘、比丘尼、未具戒、在家〕于第二之四法，关于对诸比丘制定之学 <lb ed="N" n="0027a12"/>处，彼等比丘，为诸比丘尼所制之〔学处，其他唯比丘〕当守护〔所制之戒〕此即 <lb ed="N" n="0027a13"/>“比丘戒”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0027026" n="0027026"/>。关于对诸比丘尼制定之学处，彼等诸比丘尼，为诸比丘所制之〔学处， <lb ed="N" n="0027a14"/>其他唯比丘尼〕当守护〔所制之戒〕此是“比丘尼戒”。沙弥、沙弥尼之十戒为“未具 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0028a" n="0028a"/> <lb ed="N" n="0028a01"/>足戒”。优婆塞、优婆夷之常戒为五学处，或增加时为十〔学处〕，依佈萨支为八〔学 <lb ed="N" n="0028a02"/>处〕，是为“在家戒”。如斯依比丘戒等为四种。</p> <lb ed="N" n="0028a03"/><p xml:id="pN67p0028a0301">（三）〔自然、惯行、法性、夙因〕于第三之四法，北俱卢〔洲〕人〔本皆善人， <lb ed="N" n="0028a04"/>云不犯戒，故同洲之人人如于自然〕而无违犯，为“自然戒”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0028027" n="0028027"/>。族性、地方、宗派， <lb ed="N" n="0028a05"/>各自规定奉持之作持〔戒〕为“惯行戒”。“阿难！菩萨入母胎後，菩萨之母对诸男子 <lb ed="N" n="0028a06"/>不起欲情之意，此是法性”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0028028" n="0028028"/>，如斯所说菩萨母之戒为“法性戒”。其次，于大迦葉等 <lb ed="N" n="0028a07"/>之净有情〔戒〕及菩萨各各于生之戒为“夙因戒”。</p> <lb ed="N" n="0028a08"/><p xml:id="pN67p0028a0801">如斯依自然戒等而为四种。</p> <lb ed="N" n="0028a09"/><p xml:id="pN67p0028a0901">（四）〔别解脱律仪、根律仪、活命遍净、资具依止〕于第四之四法，</p> <lb ed="N" n="0028a10"/><p xml:id="pN67p0028a1001">〔一〕依<persName>世尊</persName>：“于此比丘防护于别解脱律仪而住，具足正行、正处，于微量之 <lb ed="N" n="0028a11"/>罪起怖畏，受持而学诸学处。”如斯所说之戒为“别解脱律仪戒”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0028029" n="0028029"/>。</p> <lb ed="N" n="0028a12"/><p xml:id="pN67p0028a1201"><ref cRef="PTS.Vism.16"/>〔二〕其次言：“彼以眼见色已，不取相，不取细相。不防护此眼根而住者，侵 <lb ed="N" n="0028a13"/>于贪忧诸恶不善法故；为防护其〔眼根〕，彼行道而护眼，至眼根之律仪（防护）而 <lb ed="N" n="0028a14"/>（住）。以耳闻声已……以鼻嗅香已，以舌味味已，以身触所触已，以意识法已，不 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0029a" n="0029a"/> <lb ed="N" n="0029a01"/>取相……至意根之律仪而〔住〕。”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0029030" n="0029030"/>此为“根律仪”。</p> <lb ed="N" n="0029a02"/><p xml:id="pN67p0029a0201">〔三〕其次因活命而制定六学处之违犯而〔離所起之邪命〕，及離诡诈、虚谈、 <lb ed="N" n="0029a03"/>示相、激磨、以利求利等诸恶法所起之邪命，此为“活命遍净戒”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0029031" n="0029031"/>。</p> <lb ed="N" n="0029a04"/><p xml:id="pN67p0029a0401">〔四〕“如理抉择，为唯限于防寒冷以用衣服”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0029032" n="0029032"/>等之表现所言“由拣择遍净四资 <lb ed="N" n="0029a05"/>具之受用”名为“资具依止戒”。</p> <lb ed="N" n="0029a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">第四四法之说明</cb:mulu><p xml:id="pN67p0029a0601">于此，对由〔第四四法之〕最初句以来，顺次之註释，共此〔对第四之四法〕 <lb ed="N" n="0029a07"/>为抉择论者〔如次：〕</p> <lb ed="N" n="0029a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="5">一 别解脱律仪戒</cb:mulu><head>〔一〕 别解脱律仪戒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0029033" n="0029033"/></head> <lb ed="N" n="0029a09"/><p xml:id="pN67p0029a0901">〔于此比丘防护别解脱律仪而住，具足正行、正处，于微量之罪亦起怖畏，受 <lb ed="N" n="0029a10"/>持而学诸学处〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0029034" n="0029034"/>。</p> <lb ed="N" n="0029a11"/><p xml:id="pN67p0029a1101">“于此”者，是于此〔<persName>佛</persName>〕教，“比丘”者，是由见轮迴<anchor xml:id="nkr_note_orig_0029035" n="0029035"/>之怖畏，或著破布衣等， <lb ed="N" n="0029a12"/>如是得通称〔云比丘〕，即由信而出家之善男子。</p> <lb ed="N" n="0029a13"/><p xml:id="pN67p0029a1301">“防护别解脱律仪”，于此处之别解脱律仪是学处戒。然，〔其别解脱律仪〕乃〔如 <lb ed="N" n="0029a14"/>言于比丘是比丘戒，于比丘尼是比丘尼戒，于各自所定之戒〕，以别别护者，为令解 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0030a" n="0030a"/> <lb ed="N" n="0030a01"/>脱、脱離恶趣之苦；故言别别解脱律仪。防护即是律仪：此名身、语之不犯，别解 <lb ed="N" n="0030a02"/>脱即律仪，此是别解脱律仪。依此别解脱律仪而防护者，是“令防护别解脱。”“令防 <lb ed="N" n="0030a03"/>护”者，是接近、具备之義。</p> <lb ed="N" n="0030a04"/><p xml:id="pN67p0030a0401">“具足正行、正处”等之義，当知依于圣典所表述。</p> <lb ed="N" n="0030a05"/><p xml:id="pN67p0030a0501"><ref cRef="PTS.Vism.17"/>所谓“具足正行、行处”，是有正行，有行处<anchor xml:id="nkr_note_orig_0030036" n="0030036"/>。其中，云何不正行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0030037" n="0030037"/>？身之犯、 <lb ed="N" n="0030a06"/>语之犯、身语之犯，此言不正行；一切恶是不正行。于此或佈施竹，或佈施葉，或 <lb ed="N" n="0030a07"/>佈施花果、洗粉、杨枝，或由阿谀，或语荒唐，或为讨好于人，或为走使，或于 <lb ed="N" n="0030a08"/><persName>佛</persName>所嫌忌，依彼何等之邪命而为其活命，言此〔皆〕不正行。其次云何为正行？身 <lb ed="N" n="0030a09"/>之不犯，语之不犯，身语之不犯，此言为正行；一切戒律是正行。于此，或不施竹、 <lb ed="N" n="0030a10"/>不施葉、花果、洗粉、杨枝，或不阿谀，或不语荒唐，或不为讨好于人，或不为 <lb ed="N" n="0030a11"/>走使，或于<persName>佛</persName>所嫌忌，不为彼何等邪命而为生活，言此为正行。</p> <lb ed="N" n="0030a12"/><p xml:id="pN67p0030a1201">“行处”者，有行处，有非行处。其中，云何为“非行处？”于此，某者或行于婬 <lb ed="N" n="0030a13"/>女之处，或行寡妇、已长之处女、黄门（宦官）、比丘尼、酒肆之处，或对国王，大 <lb ed="N" n="0030a14"/>臣外学、外学之弟子，如在家人所为，不适当之交际而住，或对比丘、比丘尼优婆 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0031a" n="0031a"/> <lb ed="N" n="0031a01"/>塞、优婆夷不信、不乐骂詈谗谤，不欲〔比丘等之〕利、不欲益、不欲适意，不欲 <lb ed="N" n="0031a02"/><ref cRef="PTS.Vism.18"/>瑜伽安稳，如是依存、亲近、往来于诸俗家者，言此为非行处。其次，云何为“行处”？ <lb ed="N" n="0031a03"/>于此，某者不行婬女之处……或不行酒肆之处，或对国王……外学之弟子，不作如 <lb ed="N" n="0031a04"/>在家人所为、不适当之交际，对比丘……优婆夷有信、有乐、给自泉水<anchor xml:id="nkr_note_orig_0031038" n="0031038"/>、光辉袈 <lb ed="N" n="0031a05"/>裟衣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0031039" n="0031039"/>、喜比丘等出入<anchor xml:id="nkr_note_orig_0031040" n="0031040"/>、欲〔比丘之〕利……欲瑜伽安稳，如是依存、亲近、往 <lb ed="N" n="0031a06"/>来诸俗家者，言此为行处。如是具、正具、正达、正成、具备此正行、此行处故， <lb ed="N" n="0031a07"/>言“具足正行、正处”。</p> <lb ed="N" n="0031a08"/><p xml:id="pN67p0031a0801">复次，于此处，犹如次之表现亦得知正行、正处〔之意義〕。即不正行为身语二 <lb ed="N" n="0031a09"/>种。</p> <lb ed="N" n="0031a10"/><p xml:id="pN67p0031a1001">其中，云何“身不正行”？于此某者，于众中无恩虑之擧止，衝撞诸长比丘而立、 <lb ed="N" n="0031a11"/>而坐，立于前、坐于前、坐于高座，衣被至头而坐，立而说话、乱肱而说话，诸长 <lb ed="N" n="0031a12"/>老比丘无著覆而经行，以著覆而经行，经行于低经行处<anchor xml:id="nkr_note_orig_0031041" n="0031041"/>而经行于高经行处，以地 <lb ed="N" n="0031a13"/>经行为经行处而经行，侵害诸长老比丘而立、而坐，拒出来诸学比丘座，于浴室不 <lb ed="N" n="0031a14"/>咨问诸长比丘而添薪、以闭户、于浴室衝撞诸长老而下行、下行于前、衝撞而浴、 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0032a" n="0032a"/> <lb ed="N" n="0032a01"/>浴于前、衝撞而上、上于前、入〔行乞村落之〕家家间，衝撞诸长老比丘而行，行 <lb ed="N" n="0032a02"/>于前、出亦于诸长老比丘之前而行，主妇、良家女之坐及良家之秘密有闭内室，于 <lb ed="N" n="0032a03"/>其处突然而入，触打小孩之头，言此为身不正行。</p> <lb ed="N" n="0032a04"/><p xml:id="pN67p0032a0401">其次，云何“语不正”？于此某者，于众中无思虑而擧止，不咨问诸长老而说法、 <lb ed="N" n="0032a05"/><ref cRef="PTS.Vism.19"/>问答，于〔佈萨日〕诵波罗提木叉，立而语、乱肱而语，入〔行乞村落之〕家家间， <lb ed="N" n="0032a06"/>对妇女或小女如斯言：“某名！某姓！有何耶？有粥耶？有食物耶？有硬食耶<anchor xml:id="nkr_note_orig_0032042" n="0032042"/>？ <lb ed="N" n="0032a07"/>以何给我等饮、食及何啖？”或于种种语“以何与我耶？”言此为“语不正行”。</p> <lb ed="N" n="0032a08"/><p xml:id="pN67p0032a0801">其次，当知反此者为“正行”。又有比丘，有尊重〔其他〕，从顺、具足惭愧、善 <lb ed="N" n="0032a09"/>著衣、善缠衣、持信心而往还，瞻前顾後，以屈伸其身，伏眼、具足威仪，护根门 <lb ed="N" n="0032a10"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0032043" n="0032043"/>，于食知量，努力于觉醒，具备念、正知，少欲知足，勤励精进，对于诸等正行 <lb ed="N" n="0032a11"/>致敬意，多尊重、恭敬而住，言此为“正行”。如斯当先知正行。</p> <lb ed="N" n="0032a12"/><p xml:id="pN67p0032a1201">其“行处”者，是近依行处<anchor xml:id="nkr_note_orig_0032044" n="0032044"/>、守护行处、近缚行处之三种。</p> <lb ed="N" n="0032a13"/><p xml:id="pN67p0032a1301">其中，云何为近依行处？具备十论事之德<anchor xml:id="nkr_note_orig_0032045" n="0032045"/>，言以善友为〔近依行处〕。即依彼 <lb ed="N" n="0032a14"/>闻未闻，白净已闻，離度疑惑、正见、令心信乐、或随彼学而增信，增长戒、闻、 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0033a" n="0033a"/> <lb ed="N" n="0033a01"/>捨、慧，言此为近依行处。</p> <lb ed="N" n="0033a02"/><p xml:id="pN67p0033a0201">云何为“守护行处”。于此有比丘，入〔行乞村落之〕家家间，通行街路，伏眼 <lb ed="N" n="0033a03"/>而唯见一寻，善防护而行，不看象〔兵〕、马〔兵〕、车〔兵〕、步〔兵〕、妇人、男 <lb ed="N" n="0033a04"/>子，不看上、下，不眺望四方维而行，言此为守护行处。</p> <lb ed="N" n="0033a05"/><p xml:id="pN67p0033a0501">云何为“近缚行处”？四念处也，于其处心近缚。依<persName>世尊</persName>所说：“诸比丘！何者是 <lb ed="N" n="0033a06"/>比丘之行处耶？己祖父（诸<persName>佛</persName>）之境，即此四念处。”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0033046" n="0033046"/>言此为近缚行处。</p> <lb ed="N" n="0033a07"/><p xml:id="pN67p0033a0701">如斯具……具备此正行处与此行处。是故言此为“具足正行与行处”。</p> <lb ed="N" n="0033a08"/><p xml:id="pN67p0033a0801"><ref cRef="PTS.Vism.20"/>“于微量罪亦起怖畏”者，于无意识犯〔众〕学<anchor xml:id="nkr_note_orig_0033047" n="0033047"/>〔法〕及如不善心生起等，于 <lb ed="N" n="0033a09"/>微量之罪起怖畏。</p> <lb ed="N" n="0033a10"/><p xml:id="pN67p0033a1001">“受持而学诸学处”者，是于诸学处，凡应学者，皆正持此而学。</p> <lb ed="N" n="0033a11"/><p xml:id="pN67p0033a1101">此处又所〔言〕“防护别解脱律仪”，依此〔文句如斯防护之人，关于任何人〕 <lb ed="N" n="0033a12"/>欲示人之决定，说别解脱律仪。于次“具足正行与行处”等之一切，如何于行道者， <lb ed="N" n="0033a13"/>关系其戒令成具耶？当知是为示其行道而说。</p></cb:div> <lb ed="N" n="0033a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="5">二 根律仪戒</cb:mulu><head>〔二〕 根律仪戒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0033048" n="0033048"/></head> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0034a" n="0034a"/> <lb ed="N" n="0034a01"/><p xml:id="pN67p0034a0101">其次，于直後“彼以眼见色已，〔不取相、不取细相。不防护此眼根而住者，侵 <lb ed="N" n="0034a02"/>于贪忧诸恶不善法故，彼为防护其〔眼根〕行道而护眼根，至于眼根之律仪而〔住〕。 <lb ed="N" n="0034a03"/>以耳闻声已……以鼻嗅香已、以舌味味已、以身触所触已、以意识法已，不取相…… <lb ed="N" n="0034a04"/>至于意根律仪而〔住〕〕”依是等之表现而说者是“根律仪”。其中，</p> <lb ed="N" n="0034a05"/><p xml:id="pN67p0034a0501">“彼”者，是住立于别解脱律仪之彼比丘。“以眼见色已”者，是〔他依不共通〕 <lb ed="N" n="0034a06"/>原因有能力见色，有眼之通名眼识亦言见色已之〔義〕。然古人言：“于眼非心之动 <lb ed="N" n="0034a07"/>作故，〔唯眼〕不见色；于心非眼之动作故，〔唯心〕不见色。然，〔眼〕门与所缘之 <lb ed="N" n="0034a08"/>〔境〕相接触时，依止于净眼<anchor xml:id="nkr_note_orig_0034049" n="0034049"/>而心〔起始〕见色。”而如斯〔应言以矢而射〕如于 <lb ed="N" n="0034a09"/>“此人以弓而射”等语，为资粮论也。故言以眼识见色已者，在此状态〔是正确〕之 <lb ed="N" n="0034a10"/>義。</p> <lb ed="N" n="0034a11"/><p xml:id="pN67p0034a1101">“不取相”者，〔是于此所见〕男女之相，又如净〔顚倒〕相等，对〔令起〕烦恼 <lb ed="N" n="0034a12"/>事之相，〔于其相〕不取〔执著〕，〔见所见〕而尽见，见不滞染。</p> <lb ed="N" n="0034a13"/><p xml:id="pN67p0034a1301">“不取细相”者，令明了显现诸烦恼，故言细相（随味）有通名而如不捉手、足、 <lb ed="N" n="0034a14"/>微笑、笑、语、视等之行相，其中之唯如取实之〔毛、骨等之身〕。犹如住<name role="" type="person">支提山</name><anchor xml:id="nkr_note_orig_0034050" n="0034050"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0035a" n="0035a"/> <lb ed="N" n="0035a01"/>之大帝须长老。</p> <lb ed="N" n="0035a02"/><p xml:id="pN67p0035a0201">據说，此长老由<name role="" type="person">支提山</name>为行乞来阿奴罗达城时，某良家妻女与夫诤论後，莊严 <lb ed="N" n="0035a03"/><ref cRef="PTS.Vism.21"/>著饰如天女之美丽，淸晨出阿奴罗达城，行于生家之中途而见〔长老〕以顚倒心而 <lb ed="N" n="0035a04"/>大笑。长老：“此何耶？”及眺望〔彼女之笑〕，于彼女之齿骨获不净想以得阿罗汉果。 <lb ed="N" n="0035a05"/>是故言：</p> <lb ed="N" n="0035a06"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0035a0601"><l>以见彼女之齿骨</l><l>随念前修不净想</l> <lb ed="N" n="0035a07"/><l>彼长老如斯立此</l><l>以证得阿罗汉果</l></lg> <lb ed="N" n="0035a08"/><p xml:id="pN67p0035a0801">〔彼女之〕夫亦追寻彼女来，以见长老，问：“尊师！谁见女人耶？”长老言彼：</p> <lb ed="N" n="0035a09"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0035a0901"><l>不知女人或男子</l><l>由于此处而離去</l> <lb ed="N" n="0035a10"/><l>但是唯骨之集聚</l><l>以行步于此大道</l></lg> <lb ed="N" n="0035a11"/><p xml:id="pN67p0035a1101">“不防护此〔眼根而住者，侵于贪忧诸恶不善法〕故”于此等，在其原因⸺因其 <lb ed="N" n="0035a12"/>眼根之不律仪⸺以念之窗而不护眼根，不闭根门而住之人，当侵害、随缚此等之贪 <lb ed="N" n="0035a13"/>等法。“为防护〔眼根〕彼行道”者，由念窗为闭其眼根，彼乃行道。有如斯之行道， <lb ed="N" n="0035a14"/>即言：“至护眼根、眼根之律仪而〔住〕。”</p> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0036a" n="0036a"/> <lb ed="N" n="0036a01"/><p xml:id="pN67p0036a0101">其时<anchor xml:id="nkr_note_orig_0036051" n="0036051"/>，假使虽于眼根无律仪或不律仪者⸺念、妄念亦非依止于净眼而生 <lb ed="N" n="0036a02"/>⸺而色所缘现来眼前时，有分〔识〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0036052" n="0036052"/>二次生灭後，唯作之意界<anchor xml:id="nkr_note_orig_0036053" n="0036053"/>，成转向作用 <lb ed="N" n="0036a03"/>而生灭<anchor xml:id="nkr_note_orig_0036054" n="0036054"/>。由此眼识见之作用，其次异熟之意界<anchor xml:id="nkr_note_orig_0036055" n="0036055"/>是领受作用，其次异熟无因之意 <lb ed="N" n="0036a04"/>识界是推𢜬作用<anchor xml:id="nkr_note_orig_0036056" n="0036056"/>，其唯作无因<anchor xml:id="nkr_note_orig_0036057" n="0036057"/>之意识界乃成确定作用<anchor xml:id="nkr_note_orig_0036058" n="0036058"/>而生灭。其直後是速行 <lb ed="N" n="0036a05"/>作用<anchor xml:id="nkr_note_orig_0036059" n="0036059"/>。其时，于有分之时，于转向〔乃至确定〕等之任何〔作用〕时，亦无律仪 <lb ed="N" n="0036a06"/>或不律仪。但于速行之刹那，若〔于此〕恶戒、妄念、无智、无忍、懈怠起者，〔即〕 <lb ed="N" n="0036a07"/>有不律仪。如斯言于彼眼根不律仪。</p> <lb ed="N" n="0036a08"/><p xml:id="pN67p0036a0801"><ref cRef="PTS.Vism.22"/>何故耶？彼有〔不律仪〕时，〔眼〕门亦不守护，有分亦转向〔乃至决定〕等之 <lb ed="N" n="0036a09"/>路心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0036060" n="0036060"/>亦〔不守护〕，犹如都城之四门皆不守护时，虽家家之门、门室、内室等善防 <lb ed="N" n="0036a10"/>护之，而如城中之一切财货不守护、不保护也。诸盗贼由都城之门而入，当恣其所 <lb ed="N" n="0036a11"/>欲故。如斯于速行恶戒起，其〔速行〕为不律仪之时，〔眼〕门亦不守护，有分转向 <lb ed="N" n="0036a12"/>等之路心〔亦不守护〕。然，于其〔速行〕戒等之起时，〔眼〕门亦守护、有分转向 <lb ed="N" n="0036a13"/>等之路心亦〔守护〕，譬如都城之〔四〕门善被守护时，如虽家家之门不守护，而都 <lb ed="N" n="0036a14"/>城中之一切财货被善守护。都城之诸门闭时，诸盗贼不能侵入。如斯于速行戒之等 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0037a" n="0037a"/> <lb ed="N" n="0037a01"/>起时，〔眼〕亦被守护，有分转向等之路心亦〔被守护〕。故虽〔律仪〕速行之刹那 <lb ed="N" n="0037a02"/>起，言于眼根律仪。</p> <lb ed="N" n="0037a03"/><p xml:id="pN67p0037a0301">于“以耳闻声已”等亦同。</p> <lb ed="N" n="0037a04"/><p xml:id="pN67p0037a0401">如斯〔所说〕略言之：“色等〔之六境〕避取烦恼随缚相为特相者。”当知是根 <lb ed="N" n="0037a05"/>律仪戒。</p></cb:div> <lb ed="N" n="0037a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="5">三 活命遍净戒</cb:mulu><head>〔三〕 活命遍净戒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0037061" n="0037061"/></head> <lb ed="N" n="0037a07"/><p xml:id="pN67p0037a0701">今，律仪之直後，于所说活命遍净戒：〔由因活命所制定六学处之违犯〔依生 <lb ed="N" n="0037a08"/>起離邪命〕及依诡诈、虚谈、现相、激磨、以利为利等之诸恶法，生起離邪命，此 <lb ed="N" n="0037a09"/>是活命遍净戒〕。</p> <lb ed="N" n="0037a10"/><p xml:id="pN67p0037a1001">一 “因活命所制定之六学处”者，（一）<anchor xml:id="nkr_note_orig_0037062" n="0037062"/>“有恶欲而败于欲者，因于活命、原因 <lb ed="N" n="0037a11"/>于活命、无有无实之上人法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0037063" n="0037063"/>如语〔自己有〕是〔第四〕波罗夷之罪<anchor xml:id="nkr_note_orig_0037064" n="0037064"/>。（二）因于 <lb ed="N" n="0037a12"/>活命、原因于活命，行作〔男女之〕媒是〔第五〕僧残<anchor xml:id="nkr_note_orig_0037065" n="0037065"/>之罪。（三）因于活命、原 <lb ed="N" n="0037a13"/>因于活命，言：‘住汝精舍之彼比丘是阿罗汉。’以〔如斯〕公言者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0037066" n="0037066"/>，是偷兰遮之罪 <lb ed="N" n="0037a14"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0037067" n="0037067"/>。（四）因于活命、原因于活命，比丘无病，令为自己準备上味食〔而〕食者，是 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0038a" n="0038a"/> <lb ed="N" n="0038a01"/>〔第三十九〕单堕之罪<anchor xml:id="nkr_note_orig_0038068" n="0038068"/>。（五）因于活命、原因于活命，比丘尼无病，令为自己准 <lb ed="N" n="0038a02"/>备上味食而食者，是〔第三〕悔过之罪<anchor xml:id="nkr_note_orig_0038069" n="0038069"/>。（六）因于活命、原因于活命，为无病之 <lb ed="N" n="0038a03"/><ref cRef="PTS.Vism.23"/>自己，令準备汤、米饭而食者，是恶作之罪<anchor xml:id="nkr_note_orig_0038070" n="0038070"/>”，如斯所制定之六学处。以〔违犯〕 <lb ed="N" n="0038a04"/>是等六学处。</p> <lb ed="N" n="0038a05"/><p xml:id="pN67p0038a0501">“诡诈”等，有次下圣典〔之说明〕。</p> <lb ed="N" n="0038a06"/><p xml:id="pN67p0038a0601">二 其中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0038071" n="0038071"/>，云何是“诡诈耶？”执著于利得、恭敬、名声，有恶欲而败于欲者， <lb ed="N" n="0038a07"/>（一）称资具之用，（二）〔称〕赌谜，（三）又威仪惩戒，装作，〔称〕装作，阴沉 <lb ed="N" n="0038a08"/>脸、颦眉、蹙额、诡诈、诡瞒、诈欺，言此为诡诈。</p> <lb ed="N" n="0038a09"/><p xml:id="pN67p0038a0901">三 其次云何为“虚谈”？执著于利得、恭敬、名声，有恶欲而败于欲者，对其 <lb ed="N" n="0038a10"/>他之人语无门虚谈、虚谈、极虚谈、赞虚谈、极赞虚谈、缠络语、极缠络语、擧说、 <lb ed="N" n="0038a11"/>极擧说、追从、谄谀、谎唐语、讨好人，言此为虚谈。</p> <lb ed="N" n="0038a12"/><p xml:id="pN67p0038a1201">四 其次云何为“现相？”执著利得、恭敬、名声、有恶欲而败于欲者，对其他 <lb ed="N" n="0038a13"/>之人语示相、示相业、暗示、暗示业、赌谜、远迴，言此为现相。</p> <lb ed="N" n="0038a14"/><p xml:id="pN67p0038a1401">五 其次云何为“激磨？”执著利得、恭敬、名声、有恶欲而败于欲者，对其他 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0039a" n="0039a"/> <lb ed="N" n="0039a01"/>之人，作努骂、侮蔑、诃责、冷笑、极冷笑、嘲笑、极嘲笑、恶口、极恶口、恶宣 <lb ed="N" n="0039a02"/>传、荫口，言此为激磨。</p> <lb ed="N" n="0039a03"/><p xml:id="pN67p0039a0301">六 其次云何“以利成利？”执著利得、恭敬、名声、有恶欲而败于欲者，由此 <lb ed="N" n="0039a04"/>处得物持往彼处，又由彼处得物持来此处，如斯由〔甲〕物，希求、贪求、遍求、 <lb ed="N" n="0039a05"/>希望、贪望、遍望〔乙〕物，言此为以利成利。</p> <lb ed="N" n="0039a06"/><p xml:id="pN67p0039a0601">其次当知此圣典〔文句之〕義如次：</p> <lb ed="N" n="0039a07"/><p xml:id="pN67p0039a0701">二 <anchor xml:id="nkr_note_orig_0039072" n="0039072"/>先解释“诡诈”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0039073" n="0039073"/>，“执著利得、恭敬、名声”者，于执著利得、恭敬、名声 <lb ed="N" n="0039a08"/><ref cRef="PTS.Vism.24"/>是冀求〔此等〕之義。“有恶欲”者，〔自己〕无德而欲说有。“败于欲”者，是被欲所 <lb ed="N" n="0039a09"/>征服之義。〔于此〕：（一）资具之受用，（二）赌谜，（三）诡诈威仪依止之三种事， <lb ed="N" n="0039a10"/>于大義释所述故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0039074" n="0039074"/>，应示此三种，如续说明称资具受用等〔文句〕。</p> <lb ed="N" n="0039a11"/><p xml:id="pN67p0039a1101">（一）其中，〔为佈施〕衣服等〔被居士所〕招请者，虽欲其等〔衣服等〕，依 <lb ed="N" n="0039a12"/>于恶欲而〔先〕拒绝，〔因此〕知彼等诸居士笃信自己，〔彼〕更于彼等言“<anchor xml:id="nkr_note_add_0039a1201" n="0039a1201"/><anchor xml:id="beg0039a1201" n="0039a1201"/>呜<anchor xml:id="end0039a1201"/>呼！尊 <lb ed="N" n="0039a13"/>师是少欲，何等物亦不欲受。请受些少之何等物，实是我等之善利。”以种种之方便， <lb ed="N" n="0039a14"/>持来最好之衣服等，假装不欲受而受得。如是以後，使〔诸居士以衣服等〕积载于 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0040a" n="0040a"/> <lb ed="N" n="0040a01"/>车持来，〔如此〕之恶计，应知是“称赞资具受用之诡诈事”。即大義释如斯说<anchor xml:id="nkr_note_orig_0040075" n="0040075"/>：“云 <lb ed="N" n="0040a02"/>何称资具受用为诡诈事？于此诸居士，招请比丘〔欲供养〕衣服、食物、住居、医 <lb ed="N" n="0040a03"/>药、彼有恶欲而败于欲，有欲求心，欲〔得〕更多之衣服、食物、住居、医药，〔先 <lb ed="N" n="0040a04"/>拒其等之〕衣服、食物、住居、医药，彼如是言：‘高贵之衣服于沙门有何用。沙 <lb ed="N" n="0040a05"/>门是语冢墓或拉杂堆〔中〕、或拾集弃于站前之褴褛物，作为僧伽梨而著，始是相应。 <lb ed="N" n="0040a06"/>上等之食物于沙门有何用！沙门是行乞抟食以营生活始是相应。上等之住居于沙门 <lb ed="N" n="0040a07"/>有何用！沙门应是树下住者或露地住者始相应。高價之医药于沙门有何用！沙门应 <lb ed="N" n="0040a08"/><ref cRef="PTS.Vism.25"/>由腐尿或诃梨勒果片<anchor xml:id="nkr_note_orig_0040076" n="0040076"/>作药始相应。’如是著粗糙之衣服，摄受粗糙之食物，受用粗 <lb ed="N" n="0040a09"/>糙之住居，受用粗糙之药品。诸居士对彼而思惟：‘此沙门是知足少欲，不杂于〔众〕 <lb ed="N" n="0040a10"/>而独居，是勤励精进之头陀行者。’越招请〔彼，供养〕衣服、食物、住居、医药。 <lb ed="N" n="0040a11"/>彼如是言：‘依三者之现前，于有信之善男子生多福。〔即〕依信现前，由施物之现 <lb ed="N" n="0040a12"/>前，由受施者之现前，有信之善男子生多福。于汝等即有此信，又有施物亦现存， <lb ed="N" n="0040a13"/>而我是受者，若我不受者，即拒汝等之福，于我此〔施物〕虽无用，而为怜愍汝等 <lb ed="N" n="0040a14"/>故我受之。’如是多衣服亦受，多之食物亦〔受、多之住居亦受，多之〕药品亦受。 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0041a" n="0041a"/> <lb ed="N" n="0041a01"/>〔而且于受资具之时，似其麻烦〕如斯作涩脸颦眉、蹙额为诡诈、诡瞒、诈欺，此 <lb ed="N" n="0041a02"/>言称受用资具之诡诈事。”</p> <lb ed="N" n="0041a03"/><p xml:id="pN67p0041a0301">（二）其次于恶欲者，由说〔自己〕得上人法，以种种方法欺诈，〔即〕当知是 <lb ed="N" n="0041a04"/>“称赌谜（周边语）之诡诈事”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0041077" n="0041077"/>。所谓：“云何称赌谜之诡诈事？于此，某者有恶欲 <lb ed="N" n="0041a05"/>而败于欲，欲〔由他〕所尊敬，如斯者使人人尊敬我，于圣法作语为〔假〕依，即 <lb ed="N" n="0041a06"/>语：‘著如斯衣服，此沙门是大有能者。’语：‘持如斯之钵、铜碗、泸水器、键、 <lb ed="N" n="0041a07"/>带、履物之此沙门是大有能者。’语：‘事如斯之和尙、阿阇黎、同一之和尙者，事 <lb ed="N" n="0041a08"/>同一阿阇黎者，有友人、知己、同辈、朋友之此〔沙门是大有能者〕……如斯住精 <lb ed="N" n="0041a09"/>舍、半屋顶家、台观、平屋、山窟、洞穴、小屋、褈阁、楼房、宝库、集会所、假 <lb ed="N" n="0041a10"/><ref cRef="PTS.Vism.26"/>屋、树下之此沙门是大有能者。’或又有恶染之心，屡屡作涩脸，而由大诡诈、绕舌、 <lb ed="N" n="0041a11"/>〔己〕口之（巧言）使〔他〕之尊敬者，如是言：‘此沙门（自己）如斯〔长时〕 <lb ed="N" n="0041a12"/>相续住等至，得（殊勝之禅定）。’〔恰如自己以得〕甚深、秘密、微妙、隐微、出世 <lb ed="N" n="0041a13"/>间、空相应论。〔为自己示善思〕如斯作涩脸、颦眉、蹙额，行诡诈、诡瞒、诈欺， <lb ed="N" n="0041a14"/>言此为‘称赌谜（周边语）之诡诈事。’”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0041078" n="0041078"/></p> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0042a" n="0042a"/> <lb ed="N" n="0042a01"/><p xml:id="pN67p0042a0101">（三）其次，恶欲者，欲为〔他人〕之尊敬，假作〔行住坐卧之〕威仪而欺者， <lb ed="N" n="0042a02"/>此言“依威仪之诡诈事”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0042079" n="0042079"/>。所谓：“云何是称威仪之诡诈事<anchor xml:id="nkr_note_orig_0042080" n="0042080"/>？于此，某者有恶欲而 <lb ed="N" n="0042a03"/>败于欲，欲为〔他人之〕尊敬，如斯者人人即尊敬我，〔殊更〕装作而步、装作而卧， <lb ed="N" n="0042a04"/>愿求而步、愿求而立、愿求而坐、愿求而卧，如入三昧而步、如入三昧而立、如入 <lb ed="N" n="0042a05"/>三昧而坐、如入三昧而卧，伪装外表使他人看为禅定，〔如得阿罗汉果者〕，如是凝 <lb ed="N" n="0042a06"/>眸威仪、装饰、装作涩脸、颦眉、蹙额，行诡诈、诡瞒、诈欺，言此为称威仪之诡 <lb ed="N" n="0042a07"/>诈事。”</p> <lb ed="N" n="0042a08"/><p xml:id="pN67p0042a0801">其中，“称资具之受用”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0042081" n="0042081"/>者，是如斯称赞资具之受用，又有称扬资具之受用。 <lb ed="N" n="0042a09"/>“周边语”是近之而语〔暗示〕。“威仪”是四威仪。“凝眸”是初为装作，又装饰为恭恭 <lb ed="N" n="0042a10"/>敬敬。“装作”是装饰之装样。“装”是更殊作，使〔他人〕信乐之状态。“涩脸”是示 <lb ed="N" n="0042a11"/>〔自己〕有先达优越之地位，不逊之所作也。〔此亦〕言颦颜。有涩脸者是不逊之所 <lb ed="N" n="0042a12"/>作者。有涩脸之状态者是颦蹙也。“诡诈”是欺诈事。至诡诈而诡瞒。诡诈之状态是 <lb ed="N" n="0042a13"/>诈欺。</p> <lb ed="N" n="0042a14"/><p xml:id="pN67p0042a1401">三 虚谈之解释<anchor xml:id="nkr_note_orig_0042082" n="0042082"/>，“无问虚谈”是见人人来精舍，“居等何目的而来耶？以招请 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0043a" n="0043a"/> <lb ed="N" n="0043a01"/><ref cRef="PTS.Vism.27"/>诸比丘耶？若然者请離去，我由後当率诸比丘而往”如斯〔对方不言〕而先说。或又 <lb ed="N" n="0043a02"/>自己介绍自己：“我是帝须，王是信乐我，某及某大臣信乐我。”如斯言自己之介绍为 <lb ed="N" n="0043a03"/>无问虚谈。“虚谈”是被问而言如上所述。“极虚谈”是〔比丘〕恐怖诸居士之恶感情， <lb ed="N" n="0043a04"/>常向〔诸居士〕作巧妙之虚谈。“赞虚谈”是赏擧对方，如语“大富者”“大船主”“大施 <lb ed="N" n="0043a05"/>主”而为虚谈。“极赞虚谈”是赏擧对方所有之点而为虚谈。“缠络语”是如斯〔言对 <lb ed="N" n="0043a06"/>方〕：“诸优婆塞！且有时，汝等以作新佈施。今何以不给。”言“尊师！我等给。〔但 <lb ed="N" n="0043a07"/>不得给予〕之機会”等，但于言上又上之麻烦以行缠络。或又见人手持甘蔗，问：“优 <lb ed="N" n="0043a08"/>婆塞！由何处持来耶？”〔若答〕：“尊师！由甘蔗园。”〔更问〕：“此甘蔗有甘味 <lb ed="N" n="0043a09"/>耶？”〔答〕：“尊师！若食者当识之。”“优婆塞！比丘言：‘甘蔗与〔我〕是不相应。’” <lb ed="N" n="0043a10"/>如斯麻烦行缠络，此为缠络语。由所有之点常作缠络语为“极缠络语”。“擧说”是我 <lb ed="N" n="0043a11"/>“知此良家，若于此有施物时，即当与我”，即如斯擧说〔以前之佈施〕，擧说、说明 <lb ed="N" n="0043a12"/>等言。〔其例〕为提罗康达利加故事，应是语此处<anchor xml:id="nkr_note_orig_0043083" n="0043083"/>，其次由所有之点而屡屡擧说是 <lb ed="N" n="0043a13"/>“极擧说”。“追从”是契合真理耶？契合法耶？无愿虑徒为喜〔对方〕之语。“谄谀” <lb ed="N" n="0043a14"/>是卑下自己，置于极低而行动。“荒唐”（豆汤）是如豆汤，如煮豆时，某部份不煮而 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0044a" n="0044a"/> <lb ed="N" n="0044a01"/>他〔之部份〕煮矣，某人之语之某部份虽真实，但他〔部份〕是虚伪时，言此人是 <lb ed="N" n="0044a02"/><ref cRef="PTS.Vism.28"/>豆汤。如状态是荒谬（豆汤）。“讨好人”（养育），养育状态。如良家之乳母将小子 <lb ed="N" n="0044a03"/>乘于腰、肩而育⸺持搬之義⸺者育业是养育。养育之状态为“讨好人”。</p> <lb ed="N" n="0044a04"/><p xml:id="pN67p0044a0401">四 “于现相”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0044084" n="0044084"/>之解释：“示相”是使他施资具想生所有之身、语业。“示相业” <lb ed="N" n="0044a05"/>是见持食物而行之人人，表现“以何得食物”等，示相〔诸佈施之意〕。“暗示”是关联 <lb ed="N" n="0044a06"/>资具〔以何使佈施〕之语。“暗示业”是犊牛之当班人等，问：“此等之犊牛是饮乳之 <lb ed="N" n="0044a07"/>犊牛耶？或饮薄酪之犊牛耶？”言：“尊师！是饮乳之犊牛。”“非犊牛之饮乳，若是 <lb ed="N" n="0044a08"/>饮乳之犊牛，诸比丘亦得饮乳”依如是等之表现，彼〔牛之直班人〕以小子告〔彼等〕 <lb ed="N" n="0044a09"/>之父母，以暗示施牛乳也。“赌谜（周边语）”是近之而语，〔例为〕亲近良家，比丘 <lb ed="N" n="0044a10"/>之故事是语此处。传言有亲近良家之比丘。欲得食入〔施主〕家而坐。见彼而不欲 <lb ed="N" n="0044a11"/>施之家妇，言“无米”，如欲持米来请往邻家。比丘入于内室眺望，于门偶有甘蔗、 <lb ed="N" n="0044a12"/>于容器有沙糖、于笼有盐渍鱼、于瓮有米、于甁〔藏〕有酪，见已而还坐，家妇〔言〕 <lb ed="N" n="0044a13"/>米而“不得米”，比丘言：“优婆夷！今日行应不成功，我〔既〕见其前兆。”“尊师！ <lb ed="N" n="0044a14"/>是何前兆耶？”“见蓄于门偶之甘蔗如蛇。将打此而眺望，〔见〕容器内之沙糖如石块， <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0045a" n="0045a"/> <lb ed="N" n="0045a01"/>〔次〕打石块，所打是彼蛇，蓄置于笼者如盐渍鱼，〔见〕为镰首，〔其次见〕啮其 <lb ed="N" n="0045a02"/>酪块，蛇之齿牙恰如瓮中之米，又由彼嗔怒〔蛇之〕口出来混毒之唾，恰如〔见〕 <lb ed="N" n="0045a03"/><ref cRef="PTS.Vism.29"/>入于甁中之酪”。彼女“不能欺秃头”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0045085" n="0045085"/>，言与甘蔗、煮饭、酪、糖块、鱼，一切皆与 <lb ed="N" n="0045a04"/>之。如斯近而语者当知是“周边语”。“远迴”是已得渐渐语言向之而语。</p> <lb ed="N" n="0045a05"/><p xml:id="pN67p0045a0501">五 “于激磨”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0045086" n="0045086"/>之解释、“怒骂”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0045087" n="0045087"/>是以十怒骂事而怒骂。“侮蔑”是轻侮而语。 <lb ed="N" n="0045a06"/>“诃责”是以“不信者”、“不信乐者”等之表现，以擧〔对方〕之过失。“冷笑”：“此时非 <lb ed="N" n="0045a07"/>语悬挂之非。”以如斯语冷笑〔对方〕。发见所有点之根據、理由而冷笑为“极冷笑”。 <lb ed="N" n="0045a08"/>或又见不与者，“<anchor xml:id="nkr_note_add_0045a0801" n="0045a0801"/><anchor xml:id="beg0045a0801" n="0045a0801"/>呜<anchor xml:id="end0045a0801"/>呼施主”！言如斯之〔反语〕事，是“冷笑”。“<anchor xml:id="nkr_note_add_0045a0802" n="0045a0802"/><anchor xml:id="beg0045a0802" n="0045a0802"/>呜<anchor xml:id="end0045a0802"/>呼大施主！”极 <lb ed="N" n="0045a09"/>如斯之冷笑为“极冷笑”。“嘲笑”言“如斯之行为者〔于来世〕有何生命耶？”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0045088" n="0045088"/>如是 <lb ed="N" n="0045a10"/>嘲笑之。“极嘲笑”是“〔求佈施〕谁亦常言‘无’，以语彼，如何呼汝等是不与者耶？” <lb ed="N" n="0045a11"/>如是言极嘲笑。“恶口”此是〔他人〕之吝啬，又恶评、恶口之事。由所有点恶口之， <lb ed="N" n="0045a12"/>为“极恶口”。“恶宣传”如〔评判〕者，彼怖畏恶评，不施我即由家而家、由村而村、 <lb ed="N" n="0045a13"/>由地方而地方以恶宣传之。“荫口”（啖他背肉），于前面巧弄甘言，于背後，行以恶 <lb ed="N" n="0045a14"/>评。此不能视其面、背者，于背面如啖人之背肉。故荫口言为（啖他背）。“此言激 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0046a" n="0046a"/> <lb ed="N" n="0046a01"/>磨”如以竹篦〔涂溃〕膏药，涂溃他人之德，或如捣香料〔于其中〕求取香，捣碎他 <lb ed="N" n="0046a02"/>人之德，〔由此〕取求其利得。故言为激磨。</p> <lb ed="N" n="0046a03"/><p xml:id="pN67p0046a0301">六 “于以利成利”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0046089" n="0046089"/>之解释，成（贪取）者，贪而取也。由“此处得物”是由此 <lb ed="N" n="0046a04"/>家得物。“彼处”是彼处之家。“希求”是欲求也。“贪求”是贪而取之。“遍求”是屡屡 <lb ed="N" n="0046a05"/><ref cRef="PTS.Vism.30"/>贪取。由最初〔之家〕始得种种佈施，与于此处彼处之良家小子，〔因此以受更好之 <lb ed="N" n="0046a06"/>施食，如斯〕终以获乳粥而行比丘之故事，〔此例〕应是言此处。希望等是与希求等 <lb ed="N" n="0046a07"/>之同義语。故希求是“希望”，贪求是“贪望”，遍求是“遍望”，当知有如斯此之相关 <lb ed="N" n="0046a08"/>者。</p> <lb ed="N" n="0046a09"/><p xml:id="pN67p0046a0901">此是诡诈等之義。</p> <lb ed="N" n="0046a10"/><p xml:id="pN67p0046a1001">今“如等之诸恶法”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0046090" n="0046090"/>于依此“等”之语：“或如某一部沙门婆罗门，彼等〔不只〕 <lb ed="N" n="0046a11"/>食信施之食，例如以营手足之判断、人相判断、天变地异判断、男女相判断、鼠啮 <lb ed="N" n="0046a12"/>布判断、如火之献供、匙之献供，依如斯贱劣之技術以营生活。”以此等表现，如于梵 <lb ed="N" n="0046a13"/>网〔经〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0046091" n="0046091"/>中所说，当知包摄种种之恶法者。</p> <lb ed="N" n="0046a14"/><p xml:id="pN67p0046a1401">关系如斯之活命，而依所制定此等〔上述〕六学处之违犯而〔起邪命〕，此等如 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0047a" n="0047a"/> <lb ed="N" n="0047a01"/>依〔上述之〕诡诈、虚谈、现相、激磨、以利成利等之恶法而起邪命等，如斯離一 <lb ed="N" n="0047a02"/>切种类之邪命，此为活命遍净戒。</p> <lb ed="N" n="0047a03"/><p xml:id="pN67p0047a0301">于此，此〔活命遍净之〕语表，由此而生活为“活命”。此者何耶？是努力遍求 <lb ed="N" n="0047a04"/>资具。“遍净”普遍淸净。活命之遍净事，是活命遍净也。</p></cb:div> <lb ed="N" n="0047a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="5">四 资具依止戒</cb:mulu><head>〔四〕 资具依止戒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0047092" n="0047092"/></head> <lb ed="N" n="0047a06"/><p xml:id="pN67p0047a0601">其次，此紧接之後，“〔如理拣择，为防寒冷，为防暑热，限于足够防虻、蚊、 <lb ed="N" n="0047a07"/>风、热、爬行类之所触；限于为覆蔽荫部，以受用衣服。如理作意，非为戏，非为 <lb ed="N" n="0047a08"/>憍慢，非为装饰，非为莊严，为令此身体之存续、为维持，为害之停止，‘如斯，我 <lb ed="N" n="0047a09"/>无旧之苦痛，不生新之苦痛，又我于存命、无罪、安乐住’，限于为摄益梵行，受用 <lb ed="N" n="0047a10"/>食物。如理拣择，为防寒冷，为防暑热，限于为防虻、蚊、风、热、爬行类之所触， <lb ed="N" n="0047a11"/>限于为除去时节之危险而乐禅思，受用住所。如理拣择，为防生起病恼之受，于究 <lb ed="N" n="0047a12"/>极只限至不恼苦，受用医药〕”。以说实具依止戒。其中：</p> <lb ed="N" n="0047a13"/><p xml:id="pN67p0047a1301">一 〔衣服〕于“如理拣择。”用方便道以拣择。〔拣择〕是知观察，而且于此处， <lb ed="N" n="0047a14"/>依“为寒冷”等之表现而说观察，即应知是如理之拣择。其中“衣服”是随一之内衣等。 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0048a" n="0048a"/> <lb ed="N" n="0048a01"/><ref cRef="PTS.Vism.31"/>“受用”是使用，或著或被。“限于”是决定目的限界之区分语。然，于衣服之使用， <lb ed="N" n="0048a02"/>修行者唯有防寒冷等目的，无此以上之目的也。“寒冷”是依内界之动摇<anchor xml:id="nkr_note_orig_0048093" n="0048093"/>，或由气 <lb ed="N" n="0048a03"/>候之变化而起一切之寒冷。“为防”是防遏之为，为除去此而令身体疾病之不起。然， <lb ed="N" n="0048a04"/>身体于寒冷所侵害时，心散乱不能如理于精勤。故<persName>世尊</persName>，为防御寒冷应使用衣服， <lb ed="N" n="0048a05"/>听许〔衣服之使用〕。此〔言为防语之说明〕法〔于以下〕一切处〔共通而适用〕。 <lb ed="N" n="0048a06"/>但于此处〔说明其他之不共通句〕，“暑热”是火热也。当知烧其森林等所生之情况。 <lb ed="N" n="0048a07"/>其次，与“触虻、蚊、风、热、爬行类”，此中“虻”是啮蝇，亦言盲蝇。“蚊”是蚊也。 <lb ed="N" n="0048a08"/>“风”是有尘、无尘等类〔之风〕。“热”是太阳之热。“爬行类”是如蛇等，所有一切长 <lb ed="N" n="0048a09"/>而匍匐行之物。于彼等有啮触、接触之二种触。其〔触〕不害披衣服而坐者，故如 <lb ed="N" n="0048a10"/>斯之状况，为防彼等而使用〔衣服〕。</p> <lb ed="N" n="0048a11"/><p xml:id="pN67p0048a1101">更“限于”，此语是为示决定目的限界之区分。然，蔽荫部是决定目的，诸他于 <lb ed="N" n="0048a12"/>时时〔有必要目的〕。其中“荫部”（乱羞耻者）是〔男女〕其各密暗处。然，显露其 <lb ed="N" n="0048a13"/>部份时，令乱、破壞羞耻心，乱羞耻心故，言荫部〔乱羞耻者〕。而言为蔽彼荫部， <lb ed="N" n="0048a14"/>是“为覆蔽荫部”也。亦为荫部覆蔽之读法。</p> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0049a" n="0049a"/> <lb ed="N" n="0049a01"/><p xml:id="pN67p0049a0101">二 〔食物〕“食物”是所有之食。然，任何食亦依行乞落比丘钵中之〔施〕物故， <lb ed="N" n="0049a02"/>言为食物（抟食）。或抟食之聚积为食物。于此处彼处集得施物，言为集积。“非为 <lb ed="N" n="0049a03"/>戏”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0049094" n="0049094"/>如村中小子等〔之戏〕，戏⸺〔戏者〕是言遊戏之相⸺之无目的。“非为憍慢”如 <lb ed="N" n="0049a04"/><ref cRef="PTS.Vism.32"/>拳鬥家、力士等憍慢⸺〔憍慢〕是言力之憍慢相及勇壮之憍慢相⸺之无目的。“非为 <lb ed="N" n="0049a05"/>装饰”如宫女、婬女等之装饰⸺〔装饰者〕言四肢五体为<anchor xml:id="nkr_note_add_0049a0501" n="0049a0501"/><anchor xml:id="beg0049a0501" n="0049a0501"/>豐<anchor xml:id="end0049a0501"/>满之相⸺之无目的。“非为 <lb ed="N" n="0049a06"/>莊严”如女优、舞伎等之莊严⸺〔莊严者〕言及肤、容色之美丽相⸺之无目的。更又 <lb ed="N" n="0049a07"/>“非为戏”，此言为捨断此痴之近依（强因）。“非为憍慢”是为捨断此嗔之近依。“非 <lb ed="N" n="0049a08"/>为装饰、非为莊严”是为捨断此贪之近依。又“非为戏、非为憍慢”是为遮止此自己结 <lb ed="N" n="0049a09"/>之生起。“非为装饰、非为莊严”是为遮止此他人结之生起。而且由此等四，当知为 <lb ed="N" n="0049a10"/>不如理之行道及欲乐耽溺之捨断而说。</p> <lb ed="N" n="0049a11"/><p xml:id="pN67p0049a1101">“限于”如既说之義。“此身体”是由此〔地水火风之〕四大种所成之色身。“为存 <lb ed="N" n="0049a12"/>续”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0049095" n="0049095"/>是为持续。“为维持”是为不断绝活动，或为久时存续。然，如古屋之主支持家 <lb ed="N" n="0049a13"/>屋，又如车主涂油于车轴，此〔比丘〕为维持身体之存续而受用食物。非为戏、憍 <lb ed="N" n="0049a14"/>慢、装饰、莊严。又其次“存续”是此命根之同義语。故“为此身体之存续、维持”， <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0050a" n="0050a"/> <lb ed="N" n="0050a01"/>当知为令活动此身体之命根而言。“为止害”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0050096" n="0050096"/>害是依恼害義，乃饥饿也。为停止此 <lb ed="N" n="0050a02"/>亦受用食物。如对伤而涂药，又寒暑之状态如其对策。</p> <lb ed="N" n="0050a03"/><p xml:id="pN67p0050a0301">“为摄益梵行”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0050097" n="0050097"/>是为摄益全教梵行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0050098" n="0050098"/>与道梵行。受用食物之缘，以身力勤修三 <lb ed="N" n="0050a04"/>学，亦有为度某沙漠而行道者、为摄益梵行而受用〔食物〕，譬如欲度沙漠者〔食物 <lb ed="N" n="0050a05"/>绝时受用〕子之肉，如欲渡海洋者〔受用〕船。</p> <lb ed="N" n="0050a06"/><p xml:id="pN67p0050a0601"><ref cRef="PTS.Vism.33"/>“如斯我无旧苦痛、不令生新苦痛”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0050099" n="0050099"/>依如是受用此食物，消旧饥之苦痛，同时 <lb ed="N" n="0050a07"/>新苦痛亦〔不生〕，譬如取无限量食，不借人手〔而难起立之婆罗门，又如食至腹张〕 <lb ed="N" n="0050a08"/>不能缠著衣物之〔婆罗门，又如过食而苦〕其处转倒〔之婆罗门，又满腹而食至更 <lb ed="N" n="0050a09"/>不能咽下，食充满口中，由其口〕鸦得啄食程度〔之婆罗门，又〕如食至呕吐之婆 <lb ed="N" n="0050a10"/>罗门，令不生〔新苦痛〕而受用〔食物〕，如病者〔受用〕药而〔受用〕。又“旧苦痛” <lb ed="N" n="0050a11"/>是夙业缘之故，言由于现在〔取〕不适当无限量之食而起〔苦痛〕。以取适当适量之 <lb ed="N" n="0050a12"/>食，而绝灭其〔旧苦痛生起之〕缘，即我无彼旧苦痛等〔義也〕。又“新苦痛”是依现 <lb ed="N" n="0050a13"/>在作不适当受用业之集积，言未来当有生起之〔苦痛〕。依适当之受用，是令不起〔新 <lb ed="N" n="0050a14"/>苦痛〕之根本，乃我令不生彼新苦痛〔等之義〕。当知如斯亦是此处之義。</p> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0051a" n="0051a"/> <lb ed="N" n="0051a01"/><p xml:id="pN67p0051a0101">以上于〔旧苦痛等之二句〕，当知于一般妥当之受用，捨断苦行耽溺，不捨法乐 <lb ed="N" n="0051a02"/>而言。</p> <lb ed="N" n="0051a03"/><p xml:id="pN67p0051a0301">“又于我应有存命”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0051100" n="0051100"/>，若依有益适当之受用者，是无有令断绝命根、令破壞威 <lb ed="N" n="0051a04"/>仪之危险故，依靠资具〔即食物〕而生活之我，于此身体必应有存命〔之信念下而 <lb ed="N" n="0051a05"/>食物〕，如长病者〔受用〕其资具〔医药〕而受用。</p> <lb ed="N" n="0051a06"/><p xml:id="pN67p0051a0601">“无罪与安乐住”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0051101" n="0051101"/>是远避不妥当之遍求、取得、受用，言为“无罪”，依适当之 <lb ed="N" n="0051a07"/>受用，言为“安乐住”。或缘不适当无限量之食而不快、瞢愦、嚬呻，依识者之叱责 <lb ed="N" n="0051a08"/>等无过失，言为“无罪”；缘适当适量之食而发生身力，言为“安乐住”。或依远避唯 <lb ed="N" n="0051a09"/>所欲之满腹食，捨断睡卧之乐、转卧之乐<anchor xml:id="nkr_note_orig_0051102" n="0051102"/>、睡眠之乐，言为“无罪”。〔依满腹〕唯 <lb ed="N" n="0051a10"/>控致四五口而食，以行道四威仪相之状态，亦言“安乐住”。〔此无罪与安乐住〕于我 <lb ed="N" n="0051a11"/>应有〔信念之下〕受用〔食物〕。即如斯说：</p> <lb ed="N" n="0051a12"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0051a1201"><l>控致四五口<anchor xml:id="nkr_note_orig_0051103" n="0051103"/></l><l>可当于饮水</l> <lb ed="N" n="0051a13"/><l>此精勤比丘</l><l>成满安乐住</l></lg> <lb ed="N" n="0051a14"/><p xml:id="pN67p0051a1401"><ref cRef="PTS.Vism.34"/>以上于〔存命、无罪、安乐住之三句〕，当知是说明〔为食〕目的之根本与中道。</p> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0052a" n="0052a"/> <lb ed="N" n="0052a01"/><p xml:id="pN67p0052a0101">三 〔住所〕“住所”（卧坐处）是卧处与坐处。即精舍或半屋顶定等之卧处，此 <lb ed="N" n="0052a02"/>是卧处而坐席之处是坐处。以一而言卧坐处（住所）。为“除去时节之危险以乐禅思” <lb ed="N" n="0052a03"/>时节为危险故，即为时节之危险。为除去时节之危险及为乐禅思。身体害病、令心 <lb ed="N" n="0052a04"/>散乱不适当之时节，以受用住处，依此应除去。为除去其〔不适当时节之危险〕，为 <lb ed="N" n="0052a05"/>乐独居〔之禅思〕而言。而说除去时节之危险，即言实于寒冷之遮除等。譬如受用 <lb ed="N" n="0052a06"/>衣服之时，阴部之覆蔽是决定目的，言其他于时时〔起之目的〕。如斯于此有关决定 <lb ed="N" n="0052a07"/>〔目的〕是除去时节之危险而应知说此〔住所之受用〕。或又如前说〔寒冷等〕类之 <lb ed="N" n="0052a08"/>时节，即是时节。而“危险”有显现之危险及隐密之危险二种。其中，显现之危险〔是 <lb ed="N" n="0052a09"/>由〕狮子、虎等，隐密之危险是〔依〕贪嗔等之〔危险〕。〔根门〕不守护〔即显现 <lb ed="N" n="0052a10"/>之危险〕及色不当之观见等〔即隐密之危险〕，此等〔二种之危险〕无作〔身心〕病 <lb ed="N" n="0052a11"/>害之处者，当知彼住所即无二种之危险，观察而受用之比丘，于如理拣择……当知 <lb ed="N" n="0052a12"/>为除去时节之危险而受用住所。</p> <lb ed="N" n="0052a13"/><p xml:id="pN67p0052a1301">四 〔医药〕“医药”是（病者之资具药品），于此处为疾病之治疗⸺言为治病之義 <lb ed="N" n="0052a14"/>⸺之资具也。此是所有适当〔医药〕之同義语。“药”是医生之业（调配物），由彼所 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0053a" n="0053a"/> <lb ed="N" n="0053a01"/>调配之物故，病者之资具即药故，〔药〕为病者之资具而言药。言医生为病者调配适 <lb ed="N" n="0053a02"/>当所有油、蜜、沙糖等。其次“品”（是备物），“由七都市之备〔其都市〕善所备”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0053104" n="0053104"/> <lb ed="N" n="0053a03"/>等之状态是言警备。</p> <lb ed="N" n="0053a04"/><lg xml:id="lgN67p0053a0401"><l><ref cRef="PTS.Vism.35"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0053105" n="0053105"/>“戒备与定轴</l><l>精勤之轮车”</l></lg> <lb ed="N" n="0053a05"/><p xml:id="pN67p0053a0501">于此等之状态〔言〕莊严，“出家者应集，此等之命备”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0053106" n="0053106"/>等之状态〔可言是〕资粮。 <lb ed="N" n="0053a06"/>而今之状态〔取为〕资粮之〔意義〕亦可〔取为〕警备〔之意義〕。然，病者资具之 <lb ed="N" n="0053a07"/>彼药，是命之警备，不与亡命之病发生之馀地而守护故。同时为资粮，彼〔药〕是 <lb ed="N" n="0053a08"/>为〔命〕长久活动之原因故，故言备也。如斯病者资具之药，而且为备品故，是“病 <lb ed="N" n="0053a09"/>者资具之药品”（医药）。其医药，是医生为所有病者适当调配之油、蜜、沙糖等而 <lb ed="N" n="0053a10"/>言命之备。</p> <lb ed="N" n="0053a11"/><p xml:id="pN67p0053a1101">“生起”是生、成、发生之事。“有病恼”，于此有病恼者是界之动摇〔即四大不 <lb ed="N" n="0053a12"/>调〕，又依此而起癫、肿物、脓疱等。病恼之生起故有病恼。“受”是苦受，即不善异 <lb ed="N" n="0053a13"/>熟受，即有病恼受。“于究极至不恼苦”，究极是至不苦者。〔究极〕是捨断彼一切苦 <lb ed="N" n="0053a14"/>限界之義。</p> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0054a" n="0054a"/> <lb ed="N" n="0054a01"/><p xml:id="pN67p0054a0101">如斯以此要略，如理思惟而受用资具之时相，亦当知是资具依止戒。其次此〔资 <lb ed="N" n="0054a02"/>具之〕语義〔如次〕，衣服等是缘，依其等〔衣服等〕，生类受用〔此〕而过日行活 <lb ed="N" n="0054a03"/>动故，言为资具。依止此等之资具故而为“资具依止”。</p> <lb ed="N" n="0054a04"/><p cb:type="head4" xml:id="pN67p0054a0401">〔四遍净戒之杂论〕</p> <lb ed="N" n="0054a05"/><p xml:id="pN67p0054a0501">〔一〕〔别解脱律仪之成就〕，如斯于此四种戒中，别解脱律仪〔戒非依于理论 <lb ed="N" n="0054a06"/>而〕应只依信而成就。即成其信者而学处之制定是〔<persName>佛</persName>之境界而〕超越声闻之境界， <lb ed="N" n="0054a07"/>有关〔弟子〕请求〔<persName>佛</persName>〕制定学处<anchor xml:id="nkr_note_orig_0054107" n="0054107"/>，不为淮许者，亦明示于此处。故〔依<persName>佛</persName>〕所 <lb ed="N" n="0054a08"/>制定全部之学处，依信而受持，不顾虑身命应善成就之。</p> <lb ed="N" n="0054a09"/><p xml:id="pN67p0054a0901">即如说：</p> <lb ed="N" n="0054a10"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0054a1001"><l><ref cRef="PTS.Vism.36"/>如牝山鸟以护卵<anchor xml:id="nkr_note_orig_0054108" n="0054108"/></l><l>如牦牛以护其尾</l> <lb ed="N" n="0054a11"/><l>如护所爱一人子</l><l>如保护唯一之眼</l> <lb ed="N" n="0054a12"/><l>如斯以守护戒者</l><l>常受善人之爱敬</l> <lb ed="N" n="0054a13"/><l>亦为所尊重者也。</l></lg> <lb ed="N" n="0054a14"/><p xml:id="pN67p0054a1401">又更言：“吧哈罗陀！如斯依我为声闻制定学处，我以此，诸声闻即有身命之险亦 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0055a" n="0055a"/> <lb ed="N" n="0055a01"/>不犯。”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0055109" n="0055109"/>而关于此处，应知于森林中被诸盗贼所缚诸长老之故事。</p> <lb ed="N" n="0055a02"/><p xml:id="pN67p0055a0201">传说于摩诃伟达尼之森<anchor xml:id="nkr_note_orig_0055110" n="0055110"/>，一长老被诸盗贼以黑葛缚之而突倒。长老任凭其倒， <lb ed="N" n="0055a03"/>令增大七日间毘钵舍（观）而达阿那含果，于其处命终而生于梵〔天〕界。于铜鍱 <lb ed="N" n="0055a04"/>洲（锡兰）又他之长老被〔诸盗贼〕以普提蔓草所缚而突倒，彼遇火烧山而蔓草不 <lb ed="N" n="0055a05"/>断，即起毘钵舍那，为等首<anchor xml:id="nkr_note_orig_0055111" n="0055111"/>〔阿罗汉〕而般涅槃。诵长部者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0055112" n="0055112"/>之无畏长老共五百 <lb ed="N" n="0055a06"/>比丘来见，荼毘长老身体而造塔。故其他有信之善男子〔云〕：</p> <lb ed="N" n="0055a07"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0055a0701"><l>虽如身命烧</l><l>淸净别解脱</l> <lb ed="N" n="0055a08"/><l>世主所制定</l><l>不破戒律仪</l></lg> <lb ed="N" n="0055a09"/><p xml:id="pN67p0055a0901">〔二〕〔根律仪戒成就〕其次别解脱律仪如依信，根律仪应依念而成就。然，其 <lb ed="N" n="0055a10"/>念之成者，依念令确立之诸根，不由贪欲等所侵害，故诸比丘！<anchor xml:id="nkr_note_orig_0055113" n="0055113"/>寧愿以燃烧热耀 <lb ed="N" n="0055a11"/>之铁棒，摩触于眼根，随味眼所识之诸色，亦勿取〔男、女、净等之〕相，以此等 <lb ed="N" n="0055a12"/>之表现，善随念燃火之教，对色等诸境界，而依根门等起〔速行〕识，取〔男、女、 <lb ed="N" n="0055a13"/><ref cRef="PTS.Vism.37"/>净等之〕相等⸺〔如是识〕当为贪欲等之侵害⸺以遮止不忘念，当善成就此〔根律仪〕。 <lb ed="N" n="0055a14"/>然，如斯不成就此〔根律仪〕时，别解脱律仪戒亦如穀物于不注意木枝之围栅，不 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0056a" n="0056a"/> <lb ed="N" n="0056a01"/>永续、不久持续。又如开门之村依劫贼〔侵害〕他，此〔别解脱律仪〕由烦恼之贼 <lb ed="N" n="0056a02"/>所害。又如斯言：</p> <lb ed="N" n="0056a03"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0056a0301"><l>对于色与声</l><l>而又对于味</l> <lb ed="N" n="0056a04"/><l>及对香与触</l><l>应当以护根</l> <lb ed="N" n="0056a05"/><l>然此〔色等〕门</l><l>开之而不护</l> <lb ed="N" n="0056a06"/><l>诸贼劫害他</l><l>如以害比丘</l> <lb ed="N" n="0056a07"/><l>譬恶葺之家<anchor xml:id="nkr_note_orig_0056114" n="0056114"/></l><l>如雨之漏入</l> <lb ed="N" n="0056a08"/><l>于心不修习</l><l>欲贪当贯入</l></lg> <lb ed="N" n="0056a09"/><p xml:id="pN67p0056a0901">其次此〔根律仪戒〕成就时，别解脱律仪戒亦如穀物注意于木枝之围栅，永续 <lb ed="N" n="0056a10"/>而久持。又善防护门之村，依劫之诸贼〔不害〕他，此〔别解脱律仪〕烦恼之贼所 <lb ed="N" n="0056a11"/>不害，又如善葺之家，雨水〔不漏入〕，于彼之心，贪不贯入，又如是言：</p> <lb ed="N" n="0056a12"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0056a1201"><l>对于色与声</l><l>而又对于味</l> <lb ed="N" n="0056a13"/><l>及对香与触</l><l>应当以护根</l> <lb ed="N" n="0056a14"/><l>然此〔色等〕门</l><l>闭之善防护</l> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0057a" n="0057a"/> <lb ed="N" n="0057a01"/><l>劫贼不害他</l><l>不害于比丘</l> <lb ed="N" n="0057a02"/><l>譬善葺之家<anchor xml:id="nkr_note_orig_0057115" n="0057115"/></l><l>如雨不漏入</l> <lb ed="N" n="0057a03"/><l>于心善修习</l><l>欲贪不串入</l></lg> <lb ed="N" n="0057a04"/><p xml:id="pN67p0057a0401">而此极殊勝之说示，若心之速转，既起之贪者，以除去不净之作意，乃可成就 <lb ed="N" n="0057a05"/><ref cRef="PTS.Vism.38"/>根律仪。如出家日浅之婆耆舍长老。</p> <lb ed="N" n="0057a06"/><p xml:id="pN67p0057a0601">传云，出家日浅之婆耆舍长老，于行乞见一妇入而起贪，如是言于阿难长老：</p> <lb ed="N" n="0057a07"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0057a0701"><l>我为欲贪烧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0057116" n="0057116"/></l><l>遍烧于我心</l> <lb ed="N" n="0057a08"/><l>瞿昙<anchor xml:id="nkr_note_orig_0057117" n="0057117"/>以哀愍</l><l>请说消灭法</l></lg> <lb ed="N" n="0057a09"/><p xml:id="pN67p0057a0901">〔阿难〕长老言：</p> <lb ed="N" n="0057a10"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0057a1001"><l>由想之顚倒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0057118" n="0057118"/></l><l>汝心遍被烧</l> <lb ed="N" n="0057a11"/><l>随伴于欲贪</l><l>远避其净相</l> <lb ed="N" n="0057a12"/><l>不净一境心</l><l>善定而修习</l> <lb ed="N" n="0057a13"/><l>以见世诸行</l><l>他苦而非我</l> <lb ed="N" n="0057a14"/><l>大贪令消灭</l><l>後勿屡屡烧</l></lg> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0058a" n="0058a"/> <lb ed="N" n="0058a01"/><p xml:id="pN67p0058a0101">〔如斯〕长老〔婆耆舍〕除贪而行乞。</p> <lb ed="N" n="0058a02"/><p xml:id="pN67p0058a0201">其次，如护心长老住库兰达加大窟<anchor xml:id="nkr_note_orig_0058119" n="0058119"/>，如大友长老住周罗加大精舍，应是根律 <lb ed="N" n="0058a03"/>仪完全之比丘。</p> <lb ed="N" n="0058a04"/><p xml:id="pN67p0058a0401">传云，于库兰达加窟中，有七<persName>佛</persName>〔逾城〕出家之美图<anchor xml:id="nkr_note_add_0058a0401" n="0058a0401"/><anchor xml:id="beg0058a0401" n="0058a0401"/>画<anchor xml:id="end0058a0401"/>，徘徊〔其〕处甚多比 <lb ed="N" n="0058a05"/>丘见〔此〕图<anchor xml:id="nkr_note_add_0058a0501" n="0058a0501"/><anchor xml:id="beg0058a0501" n="0058a0501"/>画<anchor xml:id="end0058a0501"/>，言：“尊师！美图<anchor xml:id="nkr_note_add_0058a0502" n="0058a0502"/><anchor xml:id="beg0058a0502" n="0058a0502"/>画<anchor xml:id="end0058a0502"/>。”长老言：“诸君！我六十年以上住窟亦不知有 <lb ed="N" n="0058a06"/>图<anchor xml:id="nkr_note_add_0058a0601" n="0058a0601"/><anchor xml:id="beg0058a0601" n="0058a0601"/>画<anchor xml:id="end0058a0601"/>，今日始依诸有眼者而知。”长年月居住此之长老，未尝开眼见窟内之谓。又窟 <lb ed="N" n="0058a07"/>之入口有大龙树，此长老亦未尝见，见每年花瓣落于地上，知〔此〕年之花开，王 <lb ed="N" n="0058a08"/>闻长老之德具足，欲礼拜虽三次遣使者，长老始终不来，其〔王于某城〕村<anchor xml:id="nkr_note_orig_0058120" n="0058120"/>，对 <lb ed="N" n="0058a09"/><ref cRef="PTS.Vism.39"/>缚有乳儿诸妇人之乳房，言：“只要长老不来，乳儿不得乳。”长老哀愍乳儿故，至 <lb ed="N" n="0058a10"/>〔王城某〕大村，王闻之，言〔臣下〕：“去！诸长老入，我受戒。”令引导于城内，礼 <lb ed="N" n="0058a11"/>拜给食已，言：“尊师！今日无機会，明为我受戒。”取长老之钵，于次序随行而〔送〕， <lb ed="N" n="0058a12"/>与王妃皆礼拜已而还御处。长老虽王之礼拜，或王妃之〔礼拜〕，亦言：“大王！幸 <lb ed="N" n="0058a13"/>福。”如斯过七日，诸比丘言：“尊师！云何尊师，王礼拜尊师时、王妃礼尊师时， <lb ed="N" n="0058a14"/>亦皆如斯言大王！幸福耶？”长老言：“诸君！我于王或王妃亦皆无区别。”过七日之 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0059a" n="0059a"/> <lb ed="N" n="0059a01"/>时，王言“长老住此处辛苦”，与〔长老〕暇而去。〔长老〕至库兰达加大窟，夜分上 <lb ed="N" n="0059a02"/>经行处〔经行〕，住于龙树诸天神，持火炬立〔其处〕。彼之业处<anchor xml:id="nkr_note_orig_0059121" n="0059121"/>，为极净明显。 <lb ed="N" n="0059a03"/>长老悦意：“今日我业处，非甚明显耶？”过中夜不久轰动全山而得阿罗汉果。故欲 <lb ed="N" n="0059a04"/>自利其他之善男子亦〔言〕：</p> <lb ed="N" n="0059a05"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0059a0501"><l>如森林猕猴</l><l>如徬徨林鹿</l> <lb ed="N" n="0059a06"/><l>犹如骇幼儿</l><l>使眼不动摇</l> <lb ed="N" n="0059a07"/><l>向下投两眼</l><l>唯见一寻前</l> <lb ed="N" n="0059a08"/><l>猕猴动摇心</l><l>无受何支配</l></lg> <lb ed="N" n="0059a09"/><p xml:id="pN67p0059a0901">又大友长老之母生有毒肿物，彼女之女儿亦于比丘尼中出家，母言彼女儿： <lb ed="N" n="0059a10"/>“去！女儿，往兄之处告我病状，取药来。”彼女往告，长老言：“我集根药等，不知煎 <lb ed="N" n="0059a11"/><ref cRef="PTS.Vism.40"/>药事，然我以药告汝，出家以来未曾俱贪，无以心眺望异分色〔女性〕以破诸根〔律 <lb ed="N" n="0059a12"/>仪戒〕。依此真语，我母亲有快愈。去！言此事以遍摩优婆夷之身体！”彼女往告此 <lb ed="N" n="0059a13"/>義，如是作之，其刹那优婆夷之肿物，如泡沫融解消失。彼女起立言：“若<persName>等正觉</persName>者 <lb ed="N" n="0059a14"/>在世，亦以网纹之手<anchor xml:id="nkr_note_orig_0059122" n="0059122"/>，摩触我子比丘之头！”然发悦意之语，故〔言〕：</p> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0060a" n="0060a"/> <lb ed="N" n="0060a01"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0060a0101"><l>今他善男子</l><l>出家于〔<persName>佛</persName>〕教</l> <lb ed="N" n="0060a02"/><l>当如友长老</l><l>勝住根律仪</l></lg> <lb ed="N" n="0060a03"/><p xml:id="pN67p0060a0301">〔三〕〔活命遍净戒之成就〕根律仪如依念而〔成就〕，活命遍净〔戒〕当依精 <lb ed="N" n="0060a04"/>进而成就。然，其精进之成者，勤励善精进，捨断邪命是可能。故依精进，捨不适 <lb ed="N" n="0060a05"/>当之邪求，依行乞等之正求，受用遍净起之资具，不遍净起〔之资具〕如同避毒蛇， <lb ed="N" n="0060a06"/>此〔活命遍净戒〕当成就。</p> <lb ed="N" n="0060a07"/><p xml:id="pN67p0060a0701">其中，有不受持头陀支<anchor xml:id="nkr_note_orig_0060123" n="0060123"/>者，僧伽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0060124" n="0060124"/>或由僧集〔所得资具〕及信乐彼说法等之 <lb ed="N" n="0060a08"/>德，于在家之处所得之资具名为遍净起。而依行乞等〔所得资具〕是极遍净起。其 <lb ed="N" n="0060a09"/>次，有受持头陀支者，由行乞等〔所得资具〕及信乐彼头陀之德于〔在家之〕处， <lb ed="N" n="0060a10"/>随顺头陀支之定法所得〔资具〕名为遍净起。或为治病，有腐烂之诃梨勒果，〔又〕 <lb ed="N" n="0060a11"/>得〔酥、蜜、油、沙糖之〕四甘〔药〕时，思惟四种甘〔药〕其他同梵行者等亦欲 <lb ed="N" n="0060a12"/>受用而〔不受用此〕，唯受用诃梨勒果片者，是相应头陀支受用，言此者实是最上圣 <lb ed="N" n="0060a13"/>种之比丘。其次，有衣服等之此等资具时，为令活命遍净之比丘，虽任何之比丘， <lb ed="N" n="0060a14"/>对衣服及食物，表示相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0060125" n="0060125"/>、暗示、周边语者乃不相应。然，不受持头陀支者，对于 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0061a" n="0061a"/> <lb ed="N" n="0061a01"/>住所，可表示相、暗示、周边语。</p> <lb ed="N" n="0061a02"/><p xml:id="pN67p0061a0201"><ref cRef="PTS.Vism.41"/>其中，示相（是自己之意示知对方以言他），为住所土地之準备等〔比丘〕：“尊 <lb ed="N" n="0061a03"/>师！请何人作、谁为之耶？”由诸在家人言：“谁亦〔不为〕。”之返答，又其他于此 <lb ed="N" n="0061a04"/>类为示相业。暗示者语：“优婆塞！汝等住何处耶？”“尊师！于高台”“然，优婆塞！ <lb ed="N" n="0061a05"/>诸比丘不可于高台。”又其他此类为暗示业。周边语者：“比丘众之住所狭窄。”之语， <lb ed="N" n="0061a06"/>又其他此类为周边语。</p> <lb ed="N" n="0061a07"/><p xml:id="pN67p0061a0701">对于〔示相等之〕一切皆可。然，如斯得药，于治病後又可受用或不可耶？对 <lb ed="N" n="0061a08"/>此，诸持律者，言：“由<persName>世尊</persName>所许可〔受用〕，故可以。”然，诸经师言：“虽无罪而 <lb ed="N" n="0061a09"/>乱活命，故不可也。”又虽由所许可，不作示相、暗示、周边语之表示，善守少欲之 <lb ed="N" n="0061a10"/>德，虽有终尽其命〔亦不作示相等〕，唯示相等以外所得资具之受用者，此言最极严 <lb ed="N" n="0061a11"/>肃生活者。譬如长老舍利弗。</p> <lb ed="N" n="0061a12"/><p xml:id="pN67p0061a1201">传云<anchor xml:id="nkr_note_orig_0061126" n="0061126"/>，某时彼尊者修远離〔行〕，与<name role="" type="person">大目犍连</name>长老俱住于森林，时，某日彼起 <lb ed="N" n="0061a13"/>腹痛而生激苦，<name role="" type="person">大目犍连</name>长老日暮往访彼尊者，见长老之倒卧，问其偶发事已，问 <lb ed="N" n="0061a14"/>曰：“友！以前汝依何而快愈耶？”长老曰：“友！我在家时，母亲〔作〕酥、蜜、沙 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0062a" n="0062a"/> <lb ed="N" n="0062a01"/>糖等混纯之乳粥与我，依此快愈。”彼尊者言：“友！是此些，若于我，或汝有福， <lb ed="N" n="0062a02"/>想明日可得。”而彼等此会话，止住于经行处树顶之天神闻之，言：“明日令我尊者 <lb ed="N" n="0062a03"/><ref cRef="PTS.Vism.42"/>得粥。”而〔想〕先往长老之檀越家<anchor xml:id="nkr_note_orig_0062127" n="0062127"/>，入其长男之常体，令生痛恼。彼〔入其长男 <lb ed="N" n="0062a04"/>身体之天神〕，语彼集来<anchor xml:id="nkr_note_orig_0062128" n="0062128"/>近亲者于治疗法：“若汝等明日施与长老如斯之粥者，我 <lb ed="N" n="0062a05"/>由〔长男〕而離去。”彼等言：“虽无汝言，我等亦不绝与长老食。”翌日如斯施与粥。 <lb ed="N" n="0062a06"/><name role="" type="person">大目犍连</name>于淸晨来〔舍利弗之侧〕言“友！至我行乞归来止请在此”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0062129" n="0062129"/>而入村。彼等 <lb ed="N" n="0062a07"/>〔檀越之家〕人人出来取长老之钵，与满如上述之粥类，长老示〔归〕往之状态， <lb ed="N" n="0062a08"/>彼等言：“尊师！请食，我等更与。”令长老食再与满钵，长老〔归〕来，呈出言“然， <lb ed="N" n="0062a09"/>友舍利弗！请食”。长老亦见此，思惟：“此极好之粥，云何而得？”知其得之所以而 <lb ed="N" n="0062a10"/>〔如次〕言：“又目犍连！请持去！〔此〕不应受用之食物。”尊者亦不起〔如是心〕 <lb ed="N" n="0062a11"/>言：“如我者持来之食物，彼不受用！”依〔舍利弗之〕一语，便取钵缘覆于一方， <lb ed="N" n="0062a12"/>看粥落不落地上？长老之病恼便消失。由此以後四十五年间不再发。乃<name role="" type="person">大目犍连</name>曰： <lb ed="N" n="0062a13"/>“友！依表示语所得之粥，即如〔重病〕内脏出而动地上，亦不适受用者。”以述此 <lb ed="N" n="0062a14"/>自说：</p> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0063a" n="0063a"/> <lb ed="N" n="0063a01"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0063a0101"><l>“遍满语表示</l><l>所得蜜之粥</l> <lb ed="N" n="0063a02"/><l>若于我食者</l><l>应诃我活命</l> <lb ed="N" n="0063a03"/><l>譬如我内脏</l><l>虽出于外动</l> <lb ed="N" n="0063a04"/><l>虽捨去一命</l><l>不破活命〔戒〕</l> <lb ed="N" n="0063a05"/><l>我心以自在</l><l>避斥于邪求</l> <lb ed="N" n="0063a06"/><l>我<persName>佛</persName>厌诃责</l><l>不欲作邪求。”</l></lg> <lb ed="N" n="0063a07"/><p xml:id="pN67p0063a0701"><ref cRef="PTS.Vism.43"/>智伟罗君婆之住者，食庵罗果之大帝须长老之故事<anchor xml:id="nkr_note_orig_0063130" n="0063130"/>，亦可语此状之〔例〕，应 <lb ed="N" n="0063a08"/>如斯：</p> <lb ed="N" n="0063a09"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0063a0901"><l>由信而出家</l><l>聪慧之行者</l> <lb ed="N" n="0063a10"/><l>邪求心不生</l><l>可淸净活命</l></lg> <lb ed="N" n="0063a11"/><p xml:id="pN67p0063a1101">〔四〕〔资具依止戒之成就〕活命遍净〔戒〕如依精进〔令成就〕，资具依止戒， <lb ed="N" n="0063a12"/>依慧当成就。然，有慧者得见诸资具之过失及功德故，资具依止戒是依慧使结果。 <lb ed="N" n="0063a13"/>故捨资具之贪求，依如法与平等得资具，既如说依方法，以慧观察而受用者，此当 <lb ed="N" n="0063a14"/>成就也。</p> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0064a" n="0064a"/> <lb ed="N" n="0064a01"/><p xml:id="pN67p0064a0101">其中，获得资具时〔于观察〕及受用时〔于观察〕，有此“二种之观察。”于“获 <lb ed="N" n="0064a02"/>得时”置于〔此〕之衣服等，依界<anchor xml:id="nkr_note_orig_0064131" n="0064131"/>〔差别相〕或厌逆<anchor xml:id="nkr_note_orig_0064132" n="0064132"/>〔想〕而观察，然後受用者 <lb ed="N" n="0064a03"/>无罪。于“受用时”亦然。此〔受用时之观察〕中，抉择〔受用〕有如次之抉择〔论〕。 <lb ed="N" n="0064a04"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0064133" n="0064133"/>即有盗取受用、借用受用、嗣受受用、主人受用<anchor xml:id="nkr_note_orig_0064134" n="0064134"/>之四受用。</p> <lb ed="N" n="0064a05"/><p xml:id="pN67p0064a0501">一 此中，坐于僧众中〔不行乞，住而〕受用，有破戒者之受用名为盗取受用。</p> <lb ed="N" n="0064a06"/><p xml:id="pN67p0064a0601">二 具戒者不观察而〔受用之〕受用名为“借用受用”。故受用衣服应每次观察， <lb ed="N" n="0064a07"/>食物于每口〔观察〕。如斯不能者，于食前、食後、初夜、中夜、後夜〔而观察〕。 <lb ed="N" n="0064a08"/>若不“观察”于朝阳出者坐于借用受用。住所亦于每次受用当观察。“医药”取得时， <lb ed="N" n="0064a09"/>于受用时，亦可缘于念〔而观察〕。虽如斯于取得时唯作念，于受用不〔念〕者有罪。 <lb ed="N" n="0064a10"/>然，取得时虽不念，于受用时作〔念〕者无罪。然，有说示净、律仪净、遍求净、 <lb ed="N" n="0064a11"/><ref cRef="PTS.Vism.44"/>观察净之四种净。其中，“说示净”是别解脱律仪，此依〔<persName>佛</persName>之〕说示而净故，言说 <lb ed="N" n="0064a12"/>示净。“律仪净”是根律仪戒，此，我不再为如斯，依决心律仪唯净故，言律仪净。 <lb ed="N" n="0064a13"/>“遍求净”是活命遍净戒，捨其邪求，依〔如〕法平等而得者，依遍求净故，言遍求 <lb ed="N" n="0064a14"/>净。“观察净”是资具依止戒，依如其上述观察而净故，言观察净。然，言“然<anchor xml:id="nkr_note_orig_0064135" n="0064135"/>于取 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0065a" n="0065a"/> <lb ed="N" n="0065a01"/>得不念，若于受用时作〔念〕者无罪”。</p> <lb ed="N" n="0065a02"/><p xml:id="pN67p0065a0201">三 七有学之资具受用，名为“嗣受受用”。然，彼等是<persName>世尊</persName>之子，故于彼等为父 <lb ed="N" n="0065a03"/>所有资具之嗣受者而受用资具。果然者，彼等是受用<persName>世尊</persName>之资具耶？或受用诸在家 <lb ed="N" n="0065a04"/>〔信者〕之资具耶？虽由诸在家所与之物，若<persName>世尊</persName>听许〔诸比丘受者〕，皆〔见〕为 <lb ed="N" n="0065a05"/><persName>世尊</persName>之所有物。故应知〔彼等〕是受用<persName>世尊</persName>之资具。此状态法嗣经<anchor xml:id="nkr_note_orig_0065136" n="0065136"/>〔此例为〕有 <lb ed="N" n="0065a06"/>效。</p> <lb ed="N" n="0065a07"/><p xml:id="pN67p0065a0701">四 诸漏者之受用，名为“主人受用”。然，彼等乃超越渴爱之奴隶故，为主人之 <lb ed="N" n="0065a08"/>受用。</p> <lb ed="N" n="0065a09"/><p xml:id="pN67p0065a0901">此等四受用中，主人受用及嗣受受用，是一切〔凡圣〕可〔所受用〕。借用受用 <lb ed="N" n="0065a10"/>是不可。盗取受用是无论。而具戒者之观察受用，此是借用受用之反对物故，非为 <lb ed="N" n="0065a11"/>借用受用而摄于嗣受受用。然，具戒者具备此〔戒〕学，故言有学。其次，于此等 <lb ed="N" n="0065a12"/>之受用中，主人之受用是最上，故有欲此之比丘，若如上观察，观察而受用者，资 <lb ed="N" n="0065a13"/>具依止戒应令成就也。然，如是而为者，是所作之〔完〕作者。又如斯言：</p> <lb ed="N" n="0065a14"/><lg xml:id="lgN67p0065a1401"><l><ref cRef="PTS.Vism.45"/>勝慧声闻依<persName>善逝</persName>所说示<anchor xml:id="nkr_note_orig_0065137" n="0065137"/></l> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0066a" n="0066a"/> <lb ed="N" n="0066a01"/><l>听法抟食、精舍卧坐处，</l> <lb ed="N" n="0066a02"/><l>除僧伽梨衣尘垢之以水</l> <lb ed="N" n="0066a03"/><l>应当省察已而受用。</l> <lb ed="N" n="0066a04"/><l>故于抟食及卧坐处，</l> <lb ed="N" n="0066a05"/><l>除僧伽梨衣尘之以水等，</l> <lb ed="N" n="0066a06"/><l>对此等之法比丘不染著，</l> <lb ed="N" n="0066a07"/><l>犹如荷葉宿露滴。</l> <lb ed="N" n="0066a08"/><l>哀愍他故时〔佈施〕</l> <lb ed="N" n="0066a09"/><l>对受硬食软食卧处，</l> <lb ed="N" n="0066a10"/><l>常观察〔其等〕而知量，</l> <lb ed="N" n="0066a11"/><l>犹如涂药伤治愈。</l> <lb ed="N" n="0066a12"/><l>如沙漠〔食〕子肉<anchor xml:id="nkr_note_orig_0066138" n="0066138"/>，</l> <lb ed="N" n="0066a13"/><l>犹如注油于车轴，</l> <lb ed="N" n="0066a14"/><l>如斯为维持〔生命〕，</l> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0067a" n="0067a"/> <lb ed="N" n="0067a01"/><l>不惑于〔贪〕以摄食。</l></lg> <lb ed="N" n="0067a02"/><p xml:id="pN67p0067a0201">而对于此资具依止戒之完成，〔僧护长老之〕甥僧护沙弥之故事〔为例〕语。</p> <lb ed="N" n="0067a03"/><p xml:id="pN67p0067a0301">即彼善观察而受用〔食物〕。所谓：</p> <lb ed="N" n="0067a04"/><lg xml:id="lgN67p0067a0401"><l>善食冷米粥，和尙对我〔言〕：</l> <lb ed="N" n="0067a05"/><l>“沙弥！不想勿烧舌。”</l> <lb ed="N" n="0067a06"/><l>闻和尙之语时我得悚惧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0067139" n="0067139"/>，</l> <lb ed="N" n="0067a07"/><l>坐于其座即得阿罗汉果。</l> <lb ed="N" n="0067a08"/><l>如十五夜之月我思惟圆满，</l> <lb ed="N" n="0067a09"/><l>知一切之漏尽今後不再有，</l> <lb ed="N" n="0067a10"/><l><ref cRef="PTS.Vism.46"/>故希求者遍尽其他者，</l> <lb ed="N" n="0067a11"/><l>亦如是观察而受用诸资具。</l></lg> <lb ed="N" n="0067a12"/><p xml:id="pN67p0067a1201">如斯依别解律仪等为四种。</p> <lb ed="N" n="0067a13"/><p xml:id="pN67p0067a1301">以上是四遍净戒之杂论</p></cb:div></cb:div></cb:div> <lb ed="N" n="0067a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">（五）五法（二种）</cb:mulu><head>五</head><p xml:id="pN67p0067a1402" cb:place="inline">五种分中（一）〔制限遍净、无制限遍净、圆满遍净、无执取遍净、安息遍净〕 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0068a" n="0068a"/> <lb ed="N" n="0068a01"/>对第一之五法，〔此五法〕依未足戒等而当知其義。即无碍解〔道〕之中如是说：<anchor xml:id="nkr_note_orig_0068140" n="0068140"/> <lb ed="N" n="0068a02"/>“（一）云何为‘制限遍净戒’？未具足者〔受持〕所制限之学处，此是制限遍净戒。 <lb ed="N" n="0068a03"/>（二）云何为‘无制限遍净戒’？已具足者〔受持〕无制限之学处，此为无制限遍净 <lb ed="N" n="0068a04"/>戒。（三）云何为‘圆满遍净戒’？善凡夫而于善法相应，圆满具足有学以前之〔三 <lb ed="N" n="0068a05"/>学〕，不顾虑身命而弃捨身命者〔所受持之学处〕，此为圆满遍净戒。（四）云何为‘无 <lb ed="N" n="0068a06"/>执取遍净戒’？七有学之〔学处〕，此为无执取遍净戒。（五）云何为‘安息遍净戒’？ <lb ed="N" n="0068a07"/><persName>如来</persName>之声闻漏尽者、缘觉、<persName>如来</persName>、阿罗汉、<persName>等正觉</persName>者〔所受持之学处〕，此为安息遍 <lb ed="N" n="0068a08"/>净戒。”</p> <lb ed="N" n="0068a09"/><p xml:id="pN67p0068a0901">（一）此中：“未具足者之”戒，当知于数目上有制限，故为“制限遍净戒”。</p> <lb ed="N" n="0068a10"/><p xml:id="pN67p0068a1001">（二）</p><lg type="regular" xml:id="lgN67p0068a1001"><l>“已具足者”〔戒〕</l><l>九百、十八亿</l> <lb ed="N" n="0068a11"/><l>更有五百万</l><l>成三万六千</l> <lb ed="N" n="0068a12"/><l>此等防护律</l><l>正觉者所说</l> <lb ed="N" n="0068a13"/><l>律藏中略门<anchor xml:id="nkr_note_orig_0068141" n="0068141"/></l><l>所宣示〔戒学〕</l></lg> <lb ed="N" n="0068a14"/><p xml:id="pN67p0068a1401"><ref cRef="PTS.Vism.47"/>如斯虽有数目上之制限，无馀受持，及依利得、名声、亲戚、肢体、生命而〔无 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0069a" n="0069a"/> <lb ed="N" n="0069a01"/>有付条件〕，为无制限，当知名为“无制限遍净戒”。住于智伟罗君婆，如食庵罗果大 <lb ed="N" n="0069a02"/>帝须长老之戒。</p> <lb ed="N" n="0069a03"/><p xml:id="pN67p0069a0301">即彼尊者：</p> <lb ed="N" n="0069a04"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0069a0401"><l>为贵重肢体</l><l>应当捨财产</l> <lb ed="N" n="0069a05"/><l>为防护生命</l><l>应当捨肢体</l> <lb ed="N" n="0069a06"/><l>有人随忆法</l><l>当捨诸财命</l></lg> <lb ed="N" n="0069a07"/><p xml:id="pN67p0069a0701">此善人不捨随念，于虽〔失〕生命有疑惧时亦不违犯学处<anchor xml:id="nkr_note_orig_0069142" n="0069142"/>，依彼无制限遍净 <lb ed="N" n="0069a08"/>戒，负于优婆塞之背而得阿罗汉果。所谓：</p> <lb ed="N" n="0069a09"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0069a0901"><l>“非汝之父母</l><l>非亲戚缘者</l> <lb ed="N" n="0069a10"/><l>故汝具戒者</l><l>作如斯所行”</l> <lb ed="N" n="0069a11"/><l>〔思惟而〕</l><l>生悚如理观</l> <lb ed="N" n="0069a12"/><l>负于彼背中</l><l>得阿罗汉果</l></lg> <lb ed="N" n="0069a13"/><p xml:id="pN67p0069a1301">（三）“善凡夫之”戒，依具足以後，如善净纯种之宝珠，又如善工所炼之黄金， <lb ed="N" n="0069a14"/>故为极遍净。〔仅〕離于心生起不过垢，〔此〕是阿罗汉果之近因，故言为“圆满遍净 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0070a" n="0070a"/> <lb ed="N" n="0070a01"/>戒”，如大僧护〔长老〕之甥，僧护长老之〔戒〕。</p> <lb ed="N" n="0070a02"/><p xml:id="pN67p0070a0201">传云：〔法腊〕超六十岁大僧护长老卧于死床之时，比丘众问〔彼〕是否证得 <lb ed="N" n="0070a03"/>出世间耶？长老言：“我无出世间之法。”时彼看护之靑年比丘言：“尊师！尊师将般 <lb ed="N" n="0070a04"/>涅槃，由四方十二由旬处，人人参集，〔然〕尊师若凡夫而命终者，大众将後悔。” <lb ed="N" n="0070a05"/><ref cRef="PTS.Vism.48"/>“友！我欲于〔未来世〕见弥勒<persName>世尊</persName>，故不为〔证阿罗汉果而观〕毘钵舍那，〔若人 <lb ed="N" n="0070a06"/>人期待我为阿罗汉者〕，然，令我坐，作〔得阿罗汉果〕之機会”。彼使长老坐已将 <lb ed="N" n="0070a07"/>外出，长老于彼出不出去！便以弹指示知得阿罗汉果。僧众集言：“尊师！尊师于如 <lb ed="N" n="0070a08"/>斯临终，〔如〕生出世间法，已作难作之事。”〔长老言〕：“诸君！此非作难作，然我 <lb ed="N" n="0070a09"/>〔由此犹〕作难事者，当告诸君。诸君！我由出家时以来，不记忆〔作〕无念、无 <lb ed="N" n="0070a10"/>智之所作业。”</p> <lb ed="N" n="0070a11"/><p xml:id="pN67p0070a1101">彼甥〔僧护〕，于〔法腊〕五十岁时，亦如斯得阿罗汉果。</p> <lb ed="N" n="0070a12"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0070a1201"><l><anchor xml:id="nkr_note_orig_0070143" n="0070143"/>人若于少闻</l><l>诸戒不正持</l> <lb ed="N" n="0070a13"/><l>〔无〕我闻两者</l><l>彼应受人诃。</l> <lb ed="N" n="0070a14"/><l>若人虽少闻</l><l>诸戒善正持</l> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0071a" n="0071a"/> <lb ed="N" n="0071a01"/><l>彼戒被赏赞</l><l>彼闻不成就。</l> <lb ed="N" n="0071a02"/><l>虽若多闻者</l><l>诸戒不正持</l> <lb ed="N" n="0071a03"/><l>由戒彼被诃</l><l>彼闻于成就。</l> <lb ed="N" n="0071a04"/><l>若人为多闻</l><l>诸戒善正持</l> <lb ed="N" n="0071a05"/><l>彼之戒与闻</l><l>两者所赏赞。</l> <lb ed="N" n="0071a06"/><l>多闻而持戒</l><l>有慧<persName>佛</persName>弟子</l> <lb ed="N" n="0071a07"/><l>阎浮金镯鬘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0071144" n="0071144"/></l><l>有谁应訾彼？</l> <lb ed="N" n="0071a08"/><l>诸天赏赞彼</l><l>梵天亦赏赞。</l></lg> <lb ed="N" n="0071a09"/><p xml:id="pN67p0071a0901">（四）某次于“有学”戒不执取〔恶〕见故，或又于贪<anchor xml:id="nkr_note_orig_0071145" n="0071145"/>不执著凡夫戒，当知为 <lb ed="N" n="0071a10"/>“无执取遍净〔戒〕”。如富豪之子帝须长老之戒。</p> <lb ed="N" n="0071a11"/><p xml:id="pN67p0071a1101">即彼尊者，依如斯之戒欲得阿罗汉果而言于怨敌：</p> <lb ed="N" n="0071a12"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0071a1201"><l>“我今告知汝</l><l>以断此两足</l> <lb ed="N" n="0071a13"/><l>‘若我有贪死</l><l>厌恶且惭羞。’”</l> <lb ed="N" n="0071a14"/><l><ref cRef="PTS.Vism.49"/>如斯我思惟</l><l>如理而正察</l> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0072a" n="0072a"/> <lb ed="N" n="0072a01"/><l>朝阳之出时</l><l>得证罗汉果。</l></lg> <lb ed="N" n="0072a02"/><p xml:id="pN67p0072a0201">某大长老疾笃，不能以手摄食物，涂自己之粪尿而转倒。见此某靑年，言：“<anchor xml:id="nkr_note_add_0072a0201" n="0072a0201"/><anchor xml:id="beg0072a0201" n="0072a0201"/>呜<anchor xml:id="end0072a0201"/> <lb ed="N" n="0072a03"/>呼！命行苦哉！”言“友！于频死，若我今〔死者〕得天之福利，此事我不疑。破戒 <lb ed="N" n="0072a04"/>者所得之福利，放弃学而得在家之状态等”。“我与戒共死”而卧尽其处，正察其病而 <lb ed="N" n="0072a05"/>得阿罗汉果，诸比丘以此等偈说明〔无执取遍净戒〕。</p> <lb ed="N" n="0072a06"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0072a0601"><l>罹某之疾病<anchor xml:id="nkr_note_orig_0072146" n="0072146"/></l><l>病激勝苦恼</l> <lb ed="N" n="0072a07"/><l>此躯速悴萎</l><l>华置热尘中。</l> <lb ed="N" n="0072a08"/><l>不美谓美好</l><l>不净唯为净</l> <lb ed="N" n="0072a09"/><l>不见多转秽</l><l>思躯满美色。</l> <lb ed="N" n="0072a10"/><l>罹臭不净病</l><l>厌痛腐转身</l> <lb ed="N" n="0072a11"/><l>放逸昏迷人</l><l>捨生善趣道。</l></lg> <lb ed="N" n="0072a12"/><p xml:id="pN67p0072a1201">（五）其次“阿罗汉等”戒，依一切热恼之安息故，当知为“安息遍净〔戒〕”。由 <lb ed="N" n="0072a13"/>制限遍净等为五种。</p> <lb ed="N" n="0072a14"/><p xml:id="pN67p0072a1401">（二）〔断、離、思、律仪、不犯〕对第二之五种法，〔此五法〕是由捨断杀生 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0073a" n="0073a"/> <lb ed="N" n="0073a01"/>等当知〔其〕義。即无碍解〔道〕如是说<anchor xml:id="nkr_note_orig_0073147" n="0073147"/>：“有五戒，杀生之（一）捨断戒，（二） <lb ed="N" n="0073a02"/>離戒，（三）思戒，（四）律仪戒，（五）不犯戒。不与取之……欲邪行……妄语之…… <lb ed="N" n="0073a03"/><ref cRef="PTS.Vism.50"/>两舌、恶口、绮语、贪欲、嗔恚、邪见、依出離爱欲之、依不嗔恚嗔恚之、依光明 <lb ed="N" n="0073a04"/>想昏眠之、依不散乱掉擧之、依法差别疑之、依智无明之、依喜悦不乐之、依初禅 <lb ed="N" n="0073a05"/>诸盖之、依第二禅寻伺之、依第三禅喜之、依第四禅苦乐之、依空无边处定色相、 <lb ed="N" n="0073a06"/>有对想、种种想之、依识无边处定空无边处想之、依无所有处定识无边处想之、依 <lb ed="N" n="0073a07"/>非想非非想定无所有处想之、依无常观常想之、依苦观乐想之、依无我观我想之、 <lb ed="N" n="0073a08"/>依厌观庆喜之、依離贪观贪之、依灭观集之、依捨遣观取之、依尽观厚聚想之、依 <lb ed="N" n="0073a09"/>衰观行作之、依变易观恒久想之、依无相观相之、依无愿观愿之、依空空观我执之、 <lb ed="N" n="0073a10"/>依增上慧法观取坚固执之、依如实知见痴暗执之、依过患观爱著执之、依拣择观无 <lb ed="N" n="0073a11"/>拣择之、依还灭观结合之、依斯陀洹道见<anchor xml:id="nkr_note_orig_0073148" n="0073148"/>与一处诸烦恼之、依斯陀含道粗诸烦恼 <lb ed="N" n="0073a12"/>之、依阿那含道微俱诸烦恼之、依阿罗汉道一切诸烦恼之（一）捨断是戒。（二）離、 <lb ed="N" n="0073a13"/>（三）思、（四）律仪、（五）不犯是戒。如斯之诸戒令心不至後悔，令至喜悦、喜 <lb ed="N" n="0073a14"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0073149" n="0073149"/>，于轻安，于喜，于智行，于多作，于莊严，于备俱（资粮），于眷属（根本因）， <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0074a" n="0074a"/> <lb ed="N" n="0074a01"/>于圆满，于一向厌離，于離贪，于灭，于寂静，于通达，于正觉，至于涅槃。”</p> <lb ed="N" n="0074a02"/><p xml:id="pN67p0074a0201"><ref cRef="PTS.Vism.51"/>而于此处（一）“捨断”是如上述之类，由杀生等之不生，无以外之任何法，又 <lb ed="N" n="0074a03"/>各各捨断〔杀生等〕，其各各之善法依住立之義为确持、无动摇而依作用为正持。故 <lb ed="N" n="0074a04"/>于前<anchor xml:id="nkr_note_orig_0074150" n="0074150"/>所述称确持、正持而由戒行之義言为戒。</p> <lb ed="N" n="0074a05"/><p xml:id="pN67p0074a0501">其他四法是各各〔杀生等之〕（二）“離”，与各各之（四）“律仪”。彼〔離与律 <lb ed="N" n="0074a06"/>仪〕两者相应于（三）“思”，各各不犯〔杀生等〕之（五）“不犯”等，即关于〔其 <lb ed="N" n="0074a07"/>等之〕心转起自性而言〔其等（不犯）〕。而其等之戒、義，同前〔于戒品最初之〕 <lb ed="N" n="0074a08"/>说明。如是依“捨断戒等”为五种。</p> <lb ed="N" n="0074a09"/><p xml:id="pN67p0074a0901">于以上“何者是戒？依何之義〔其〕为戒？何者是其相、味、现起、足相？何者 <lb ed="N" n="0074a10"/>是戒之功德？此戒有幾种耶？”此等诸质问之解答毕。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="N" n="0074a11"/> <lb ed="N" n="0074a12"/> <lb ed="N" n="0074a13"/> <lb ed="N" n="0074a14"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0075a" n="0075a"/> <lb ed="N" n="0075a01"/> <lb ed="N" n="0075a02"/> <lb ed="N" n="0075a03"/> <lb ed="N" n="0075a04"/> <lb ed="N" n="0075a05"/> <lb ed="N" n="0075a06"/> <lb ed="N" n="0075a07"/> <lb ed="N" n="0075a08"/> <lb ed="N" n="0075a09"/> <lb ed="N" n="0075a10"/> <lb ed="N" n="0075a11"/> <lb ed="N" n="0075a12"/> <lb ed="N" n="0075a13"/> <lb ed="N" n="0075a14"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0076a" n="0076a"/> <lb ed="N" n="0076a01"/> <lb ed="N" n="0076a02"/> <lb ed="N" n="0076a03"/> <lb ed="N" n="0076a04"/> <lb ed="N" n="0076a05"/> <lb ed="N" n="0076a06"/> <lb ed="N" n="0076a07"/> <lb ed="N" n="0076a08"/> <lb ed="N" n="0076a09"/> <lb ed="N" n="0076a10"/> <lb ed="N" n="0076a11"/> <lb ed="N" n="0076a12"/> <lb ed="N" n="0076a13"/> <lb ed="N" n="0076a14"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0077a" n="0077a"/> <lb ed="N" n="0077a01"/> <lb ed="N" n="0077a02"/> <lb ed="N" n="0077a03"/> <lb ed="N" n="0077a04"/> <lb ed="N" n="0077a05"/> <lb ed="N" n="0077a06"/> <lb ed="N" n="0077a07"/> <lb ed="N" n="0077a08"/> <lb ed="N" n="0077a09"/> <lb ed="N" n="0077a10"/> <lb ed="N" n="0077a11"/> <lb ed="N" n="0077a12"/> <lb ed="N" n="0077a13"/> <lb ed="N" n="0077a14"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0078a" n="0078a"/> <lb ed="N" n="0078a01"/> <lb ed="N" n="0078a02"/> <lb ed="N" n="0078a03"/> <lb ed="N" n="0078a04"/> <lb ed="N" n="0078a05"/> <lb ed="N" n="0078a06"/> <lb ed="N" n="0078a07"/> <lb ed="N" n="0078a08"/> <lb ed="N" n="0078a09"/> <lb ed="N" n="0078a10"/> <lb ed="N" n="0078a11"/> <lb ed="N" n="0078a12"/> <lb ed="N" n="0078a13"/> <lb ed="N" n="0078a14"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0079a" n="0079a"/> <lb ed="N" n="0079a01"/> <lb ed="N" n="0079a02"/> <lb ed="N" n="0079a03"/> <lb ed="N" n="0079a04"/> <lb ed="N" n="0079a05"/> <lb ed="N" n="0079a06"/> <lb ed="N" n="0079a07"/> <lb ed="N" n="0079a08"/> <lb ed="N" n="0079a09"/> <lb ed="N" n="0079a10"/> <lb ed="N" n="0079a11"/> <lb ed="N" n="0079a12"/> <lb ed="N" n="0079a13"/> <lb ed="N" n="0079a14"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0080a" n="0080a"/> <lb ed="N" n="0080a01"/> <lb ed="N" n="0080a02"/> <lb ed="N" n="0080a03"/> <lb ed="N" n="0080a04"/> <lb ed="N" n="0080a05"/> <lb ed="N" n="0080a06"/> <lb ed="N" n="0080a07"/> <lb ed="N" n="0080a08"/> <lb ed="N" n="0080a09"/> <lb ed="N" n="0080a10"/> <lb ed="N" n="0080a11"/> <lb ed="N" n="0080a12"/> <lb ed="N" n="0080a13"/> <lb ed="N" n="0080a14"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0081a" n="0081a"/> <lb ed="N" n="0081a01"/> <lb ed="N" n="0081a02"/> <lb ed="N" n="0081a03"/> <lb ed="N" n="0081a04"/> <lb ed="N" n="0081a05"/> <lb ed="N" n="0081a06"/> <lb ed="N" n="0081a07"/> <lb ed="N" n="0081a08"/> <lb ed="N" n="0081a09"/> <lb ed="N" n="0081a10"/> <lb ed="N" n="0081a11"/> <lb ed="N" n="0081a12"/> <lb ed="N" n="0081a13"/> <lb ed="N" n="0081a14"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0082a" n="0082a"/> <lb ed="N" n="0082a01"/> <lb ed="N" n="0082a02"/> <lb ed="N" n="0082a03"/> <lb ed="N" n="0082a04"/> <lb ed="N" n="0082a05"/> <lb ed="N" n="0082a06"/> <lb ed="N" n="0082a07"/> <lb ed="N" n="0082a08"/> <lb ed="N" n="0082a09"/> <lb ed="N" n="0082a10"/> <lb ed="N" n="0082a11"/> <lb ed="N" n="0082a12"/> <lb ed="N" n="0082a13"/> <lb ed="N" n="0082a14"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0083a" n="0083a"/> <lb ed="N" n="0083a01"/> <lb ed="N" n="0083a02"/> <lb ed="N" n="0083a03"/> <lb ed="N" n="0083a04"/> <lb ed="N" n="0083a05"/> <lb ed="N" n="0083a06"/> <lb ed="N" n="0083a07"/> <lb ed="N" n="0083a08"/> <lb ed="N" n="0083a09"/> <lb ed="N" n="0083a10"/> <lb ed="N" n="0083a11"/> <lb ed="N" n="0083a12"/> <lb ed="N" n="0083a13"/> <lb ed="N" n="0083a14"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0084a" n="0084a"/> <lb ed="N" n="0084a01"/> <lb ed="N" n="0084a02"/> <lb ed="N" n="0084a03"/> <lb ed="N" n="0084a04"/> <lb ed="N" n="0084a05"/> <lb ed="N" n="0084a06"/> <lb ed="N" n="0084a07"/> <lb ed="N" n="0084a08"/> <lb ed="N" n="0084a09"/> <lb ed="N" n="0084a10"/> <lb ed="N" n="0084a11"/> <lb ed="N" n="0084a12"/> <lb ed="N" n="0084a13"/> <lb ed="N" n="0084a14"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0085a" n="0085a"/> <lb ed="N" n="0085a01"/> <lb ed="N" n="0085a02"/> <lb ed="N" n="0085a03"/> <lb ed="N" n="0085a04"/> <lb ed="N" n="0085a05"/> <lb ed="N" n="0085a06"/> <lb ed="N" n="0085a07"/> <lb ed="N" n="0085a08"/> <lb ed="N" n="0085a09"/> <lb ed="N" n="0085a10"/> <lb ed="N" n="0085a11"/> <lb ed="N" n="0085a12"/> <lb ed="N" n="0085a13"/> <lb ed="N" n="0085a14"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0086a" n="0086a"/> <lb ed="N" n="0086a01"/> <lb ed="N" n="0086a02"/> <lb ed="N" n="0086a03"/> <lb ed="N" n="0086a04"/> <lb ed="N" n="0086a05"/> <lb ed="N" n="0086a06"/> <lb ed="N" n="0086a07"/> <lb ed="N" n="0086a08"/> <lb ed="N" n="0086a09"/> <lb ed="N" n="0086a10"/> <lb ed="N" n="0086a11"/> <lb ed="N" n="0086a12"/> <lb ed="N" n="0086a13"/> <lb ed="N" n="0086a14"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0087a" n="0087a"/> <lb ed="N" n="0087a01"/> <lb ed="N" n="0087a02"/> <lb ed="N" n="0087a03"/> <lb ed="N" n="0087a04"/> <lb ed="N" n="0087a05"/> <lb ed="N" n="0087a06"/> <lb ed="N" n="0087a07"/> <lb ed="N" n="0087a08"/> <lb ed="N" n="0087a09"/> <lb ed="N" n="0087a10"/> <lb ed="N" n="0087a11"/> <lb ed="N" n="0087a12"/> <lb ed="N" n="0087a13"/> <lb ed="N" n="0087a14"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0088a" n="0088a"/> <lb ed="N" n="0088a01"/> <lb ed="N" n="0088a02"/> <lb ed="N" n="0088a03"/> <lb ed="N" n="0088a04"/> <lb ed="N" n="0088a05"/> <lb ed="N" n="0088a06"/> <lb ed="N" n="0088a07"/> <lb ed="N" n="0088a08"/> <lb ed="N" n="0088a09"/> <lb ed="N" n="0088a10"/> <lb ed="N" n="0088a11"/> <lb ed="N" n="0088a12"/> <lb ed="N" n="0088a13"/> <lb ed="N" n="0088a14"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0089a" n="0089a"/> <lb ed="N" n="0089a01"/> <lb ed="N" n="0089a02"/> <lb ed="N" n="0089a03"/> <lb ed="N" n="0089a04"/> <lb ed="N" n="0089a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">六 何者是〔戒〕之杂染</cb:mulu><head>六 何者是〔戒〕之杂染</head></cb:div> <lb ed="N" n="0089a06"/> <lb ed="N" n="0089a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">七 何者是〔戒〕之净化</cb:mulu><head>七 何者是〔戒〕之净化</head> <lb ed="N" n="0089a08"/> <lb ed="N" n="0089a09"/><p xml:id="pN67p0089a0901">其次言“何者是〔戒〕之杂染、何者是净化耶？”于此说之。毁壞等性是杂染戒， <lb ed="N" n="0089a10"/>不毁壞等性是净化〔戒〕。</p> <lb ed="N" n="0089a11"/><p xml:id="pN67p0089a1101">〔杂染〕而彼毁壞等性是（一）因利得、名声等而破壞戒，与（二）七种婬相 <lb ed="N" n="0089a12"/>应。</p> <lb ed="N" n="0089a13"/><p xml:id="pN67p0089a1301">（一）即，如衣之断襟或裾，于七罪聚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0089001" n="0089001"/>之始或终，破学处者之戒，名为“毁戒”。 <lb ed="N" n="0089a14"/>如衣又断中部，以破〔七罪聚之〕中部学处之戒，名为“切断”。如任何黑赤体色之 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0090a" n="0090a"/> <lb ed="N" n="0090a01"/>牛，其背或于腹〔体色〕而生异样之色，于次第破二三〔学处〕者之〔戒〕，名为“班 <lb ed="N" n="0090a02"/>点”。如各处〔体色〕为异色点滴之彩牛，于各处破〔学处〕者之〔戒〕，名为“杂色”。 <lb ed="N" n="0090a03"/>如是先依“利得等因为〔戒之〕破壞”是毁壞等性。</p> <lb ed="N" n="0090a04"/><p xml:id="pN67p0090a0401">（二）依“七种婬相应”〔毁壞等性〕如次，即依<persName>世尊</persName>所说，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0090002" n="0090002"/>“（一）婆罗门！ <lb ed="N" n="0090a05"/><ref cRef="PTS.Vism.52"/>于此，或沙门、婆罗门，〔自〕宣言是正梵行者，实不与妇人共行二人之交接，而容 <lb ed="N" n="0090a06"/>许〔彼〕妇人涂油摩身、洗浴、按摩，彼味此欲此而至满足。婆罗门！此亦言梵行 <lb ed="N" n="0090a07"/>之毁壞、切断、班点、杂染。婆罗门！此言行不净梵行。与婬相应者，我言不解脱 <lb ed="N" n="0090a08"/>生老死〔悲恼苦忧愁〕，不由苦解脱。（二）复次，婆罗门！于此，某沙门或〔婆罗 <lb ed="N" n="0090a09"/>门〕宣言是〔正梵行者〕，实与妇人共二人不行交接，于〔彼〕亦不容许妇人为之涂 <lb ed="N" n="0090a10"/>油……而与妇共喜笑、遊戏，彼味此……我言不得解脱苦者。（三）复次，婆罗门！ <lb ed="N" n="0090a11"/>此于，某沙门或……实不与妇人，共二人行交接，于〔彼〕亦容许妇人为之涂油…… <lb ed="N" n="0090a12"/>虽不与妇人共笑遊戏，而〔自己〕以眼眺见妇人之眼，彼味此……我言不得解脱苦。 <lb ed="N" n="0090a13"/>（四）复次，婆罗门！于此，某沙门或……实不与妇人……不以眼眺望妇人……而 <lb ed="N" n="0090a14"/>于隔壁或于隔屛闻妇人之笑、语、歌或哭，彼味此……我言不得解脱苦。（五）复次， <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0091a" n="0091a"/> <lb ed="N" n="0091a01"/>婆罗门！于此，某沙门或……实不与妇人……不闻妇人之……而彼追忆曾与妇人共 <lb ed="N" n="0091a02"/>笑、语、遊之事，彼味此……我言不得解脱苦。（六）复次，婆罗门！于此，某沙门 <lb ed="N" n="0091a03"/><ref cRef="PTS.Vism.53"/>或……实不与妇人……亦不追忆彼曾与妇人共笑、语、遊，而见长者或长者子获得、 <lb ed="N" n="0091a04"/>具备享乐〔眼耳鼻舌身之〕五种欲，彼味此……我言不得解脱苦。（七）复次，婆罗 <lb ed="N" n="0091a05"/>门！于此，某沙门或……实不与妇人……又不见长者或长者子之……享乐，而或愿 <lb ed="N" n="0091a06"/>为天众而行梵行：‘我依此戒、或行（头陀）、苦行、梵行，或成天又其他之天。’彼 <lb ed="N" n="0091a07"/>味此，欲此而满足。婆罗门！此亦言梵行之毁壞、切断、班点、杂色”。</p> <lb ed="N" n="0091a08"/><p xml:id="pN67p0091a0801">如斯，毁壞等性，当知包摄利得等为而破壞及七种婬相应。</p> <lb ed="N" n="0091a09"/><p xml:id="pN67p0091a0901">〔净化〕其次，不毁壞等性，（一）不破壞一切学处，（二）已破壞当忏悔〔僧 <lb ed="N" n="0091a10"/>残以下学处〕之忏悔<anchor xml:id="nkr_note_orig_0091003" n="0091003"/>，（三）无七种婬相应<anchor xml:id="nkr_note_orig_0091004" n="0091004"/>之事，（四）更不令忿、恨、覆、恼、 <lb ed="N" n="0091a11"/>嫉、悭、谄、诳、强情、激情、慢、过慢、憍、放逸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0091005" n="0091005"/>等诸恶法之生起，（五）令包 <lb ed="N" n="0091a12"/>摄少欲、知足、〔烦恼〕损灭等诸德之生起。即，不为利得等之破壞，或依放逸之过， <lb ed="N" n="0091a13"/>虽有所破壞而行忏悔，或由婬相应及忿、恨等诸恶法，不毁害诸戒者，言不毁壞、 <lb ed="N" n="0091a14"/>不切断、不班点、不杂色。</p> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0092a" n="0092a"/> <lb ed="N" n="0092a01"/><p xml:id="pN67p0092a0101">此至不被束缚之状态故为自由，是诸识者所赞歎，故为诸识者所赏赞，由爱见 <lb ed="N" n="0092a02"/>所执取故为不执取，近行定<anchor xml:id="nkr_note_orig_0092006" n="0092006"/>或转于安止定故为定转<anchor xml:id="nkr_note_orig_0092007" n="0092007"/>。故知不毁壞等性，净化彼 <lb ed="N" n="0092a03"/>等〔诸戒〕者。</p> <lb ed="N" n="0092a04"/><p xml:id="pN67p0092a0401">而且此净化依次二相而成就。〔即〕（一）见破戒之过患，（二）见具戒之功德<anchor xml:id="nkr_note_orig_0092008" n="0092008"/>。</p> <lb ed="N" n="0092a05"/><p xml:id="pN67p0092a0501"><ref cRef="PTS.Vism.54"/>（一）〔破戒之过患〕其中：“诸比丘！恶戒者之破戒，有此等五过患。”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0092009" n="0092009"/>依如 <lb ed="N" n="0092a06"/>斯等经之表现，知破戒之过患。又恶戒人，因恶戒而天、人不喜悦，于同梵行者所 <lb ed="N" n="0092a07"/>不教导，恶戒被诃责时苦痛，具戒者之所赞赏时後悔，依其恶戒如褴褛醜恶。其次， <lb ed="N" n="0092a08"/>随彼〔恶戒者之意见〕而行之人人，于长时持恶趣之苦故，〔彼等〕不得離苦。其施 <lb ed="N" n="0092a09"/>物，彼〔恶戒者〕若受得，彼等〔施者〕不致大果，故〔其施〕少有價値。〔彼〕如 <lb ed="N" n="0092a10"/>多年所积之粪壶，难令淸净，如火葬之火为〔僧、俗〕两者所拒，〔恶戒者自〕虽宣 <lb ed="N" n="0092a11"/>言是比丘但非比丘。随牛群行而如驴马。有人如遍敌，常于恐怖，如死屍无共住之 <lb ed="N" n="0092a12"/>價値。虽有闻等之德，于同梵行者无敬之價，如婆罗门之墓火。不能证得勝〔位〕， <lb ed="N" n="0092a13"/>如盲人不〔能〕见色。得妙法无望，如旃陀罗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0092010" n="0092010"/>之童子〔无望〕于王位。我虽有思 <lb ed="N" n="0092a14"/>唯乐，但是实苦，如说于火聚之教<anchor xml:id="nkr_note_orig_0092011" n="0092011"/>为受苦者。即，受用五种欲，有〔受〕礼拜恭 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0093a" n="0093a"/> <lb ed="N" n="0093a01"/>敬等乐味执著心之诸恶戒者，唯追忆〔曾受用乐味〕生起心热，因示〔所受之〕苦， <lb ed="N" n="0093a02"/>以吐热血之激甚程度，亦现见一切行相业报。<persName>世尊</persName>说〔如次火聚教〕。</p> <lb ed="N" n="0093a03"/><p xml:id="pN67p0093a0301">“诸比丘！汝等见大火聚燃烧之炎耶？”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0093012" n="0093012"/>“尊师！然”。“诸比丘！汝等对此如何 <lb ed="N" n="0093a04"/>思惟耶？抱其大火聚燃烧之炎而坐又卧，与抱柔软手足刹帝利之少女、婆罗门之少 <lb ed="N" n="0093a05"/>女、长者之少女而坐又卧，何者较好耶？”“尊师！抱〔柔软手足〕刹帝利之少女、 <lb ed="N" n="0093a06"/><ref cRef="PTS.Vism.55"/>〔婆罗门〕之少女、长者之少女而坐又卧者较好。尊师！抱其大火聚〔燃烧之炎而 <lb ed="N" n="0093a07"/>坐〕又卧者，此实是苦痛”。“诸比丘！我告汝等，诸比丘！我示知汝等。有彼恶戒、 <lb ed="N" n="0093a08"/>恶法、不净及疑之行为、隐蔽之业者，公言是沙门而非实沙门，公言是婆罗门而非 <lb ed="N" n="0093a09"/>实婆罗门，内之腐败、流漏、垢秽之生者，〔抱〕其大火聚而〔坐〕又卧，是何之耆 <lb ed="N" n="0093a10"/>好耶？何因而然耶？诸比丘！然，彼以其〔抱大火聚为〕缘，当至死唯死之苦。然， <lb ed="N" n="0093a11"/>由其缘，身壞死後当堕于苦处、恶趣、恶界、地狱。诸比丘！而且有恶戒……垢秽 <lb ed="N" n="0093a12"/>之生者，〔抱〕刹帝利之少女……〔而坐〕又卧者，此诸比丘！于彼致长时无利之苦， <lb ed="N" n="0093a13"/>身壞死後，〔彼〕堕于苦趣、恶趣、恶界、地狱”。</p> <lb ed="N" n="0093a14"/><p xml:id="pN67p0093a1401">如斯依此火聚之譬喩，已示关系于女人受用五种欲之苦，依此方便：</p> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0094a" n="0094a"/> <lb ed="N" n="0094a01"/><p xml:id="pN67p0094a0101">“诸比丘！<anchor xml:id="nkr_note_orig_0094013" n="0094013"/>汝等对此如何思惟耶？有力之男子以强固之发绳著〔比丘之〕两胫 <lb ed="N" n="0094a02"/>而拉擦，其〔绳〕切〔比丘〕之外皮，外皮切已，以切深皮，深皮切已而切肉，切 <lb ed="N" n="0094a03"/>肉已而切腱，切腱已而切骨，切骨已而伤髓，〔以受其苦〕，〔比丘〕乐刹帝利大家、 <lb ed="N" n="0094a04"/>或婆罗大家、或长者大家之敬礼，何者较好耶？……诸比丘！<anchor xml:id="nkr_note_orig_0094014" n="0094014"/>汝等对此如何思惟 <lb ed="N" n="0094a05"/>耶？有力之男子以锐利油光之刀，<anchor xml:id="nkr_note_add_0094a0501" n="0094a0501"/><anchor xml:id="beg0094a0501" n="0094a0501"/>刺<anchor xml:id="end0094a0501"/>〔比丘之〕胸〔受其苦〕，与〔比丘〕乐刹帝利 <lb ed="N" n="0094a06"/>大家、婆罗门大家、长者大家之合掌，何者较好耶？……诸比丘！<anchor xml:id="nkr_note_orig_0094015" n="0094015"/>汝等对此如何 <lb ed="N" n="0094a07"/>思惟耶？有力之男子以热燃炎烧之铁板，付贴〔比丘〕之身体〔受其苦〕，与〔比丘〕 <lb ed="N" n="0094a08"/>受用刹帝利、婆罗门、长者大家信施之衣，何者较好耶？……诸比丘！<anchor xml:id="nkr_note_orig_0094016" n="0094016"/>汝等如何 <lb ed="N" n="0094a09"/><ref cRef="PTS.Vism.56"/>思惟耶？有力之男子以热燃炎烧之铁叉开〔比丘〕口，以热燃炎烧之铁丸投入口中， <lb ed="N" n="0094a10"/>此烧彼之唇，亦烧口、舌、喉、胃、肠膜，握此由下部出〔受其苦〕，与〔比丘〕受 <lb ed="N" n="0094a11"/>用刹帝利、婆罗门、长者大家信施之食物，何者较好耶？……诸比丘！<anchor xml:id="nkr_note_orig_0094017" n="0094017"/>汝等对此 <lb ed="N" n="0094a12"/>如何思惟耶？有力之男子，捉〔此丘之〕头，又捉肩令坐又卧于热燃炎烧之铁椅子 <lb ed="N" n="0094a13"/>或铁床〔受其苦〕，与受用刹帝利、婆罗门、长者大家信施之椅子或床，何者较好耶？ <lb ed="N" n="0094a14"/>……诸比丘！<anchor xml:id="nkr_note_orig_0094018" n="0094018"/>汝等对此如思惟耶？有力之人，捉〔比丘之〕足于上而头于下，投 <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0095a" n="0095a"/> <lb ed="N" n="0095a01"/>入热燃炎烧之大铁斧中，彼于其中被煮沸，行于上又行于下又行于横〔受其苦〕，与 <lb ed="N" n="0095a02"/>受用刹帝利、婆罗门、长者大家信施之精舍，何者较好耶？”</p> <lb ed="N" n="0095a03"/><p xml:id="pN67p0095a0301">依此等发绳、利<anchor xml:id="nkr_note_add_0095a0301" n="0095a0301"/><anchor xml:id="beg0095a0301" n="0095a0301"/>刀<anchor xml:id="end0095a0301"/>、铁板、铁丸、铁椅子、大铁斧之譬喩，以示受用礼敬、合 <lb ed="N" n="0095a04"/>掌、衣服、食物、椅子及床、精舍之苦，故言：</p> <lb ed="N" n="0095a05"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0095a0501"><l>过抱火聚苦</l><l>激甚之苦果</l> <lb ed="N" n="0095a06"/><l>欲乐破戒者</l><l>如何为有乐？</l> <lb ed="N" n="0095a07"/><l>以乐礼敬时</l><l>较绳拉擦苦</l> <lb ed="N" n="0095a08"/><l>受苦破戒者</l><l>如何为有乐？</l> <lb ed="N" n="0095a09"/><l><ref cRef="PTS.Vism.57"/>乐信合掌时</l><l>较因刀<anchor xml:id="nkr_note_add_0095a0901" n="0095a0901"/><anchor xml:id="beg0095a0901" n="0095a0901"/>刺<anchor xml:id="end0095a0901"/>苦</l> <lb ed="N" n="0095a10"/><l>过苦无戒者</l><l>如何为有乐？</l> <lb ed="N" n="0095a11"/><l>何以无调御</l><l>衣服受用乐</l> <lb ed="N" n="0095a12"/><l>因此入地狱</l><l>永受热铁触</l> <lb ed="N" n="0095a13"/><l>无戒食美味</l><l>如受树根毒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0095019" n="0095019"/></l> <lb ed="N" n="0095a14"/><l>因此于长时</l><l>当咽热铁丸。</l> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0096a" n="0096a"/> <lb ed="N" n="0096a01"/><l>无戒受椅床</l><l>乐思亦为苦</l> <lb ed="N" n="0096a02"/><l>热铁椅子床</l><l>彼应长恼故。</l> <lb ed="N" n="0096a03"/><l>信施精舍中</l><l>恶戒何住乐？</l> <lb ed="N" n="0096a04"/><l>为彼热铁斧</l><l>彼应住此故。</l> <lb ed="N" n="0096a05"/><l>不净疑有行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0096020" n="0096020"/></l><l>秽生恶流漏</l> <lb ed="N" n="0096a06"/><l>诃彼内腐败</l><l>世间之导师。</l> <lb ed="N" n="0096a07"/><l>而彼不调御</l><l>著用沙门服</l> <lb ed="N" n="0096a08"/><l>而即非沙门</l><l>掘取于善根<anchor xml:id="nkr_note_orig_0096021" n="0096021"/></l> <lb ed="N" n="0096a09"/><l>自己搬运者</l><l>之命可厌哉。</l> <lb ed="N" n="0096a10"/><l>此世欲莊严</l><l>如避離粪屍</l> <lb ed="N" n="0096a11"/><l>寂静具戒者</l><l>彼恶命何如。</l> <lb ed="N" n="0096a12"/><l>不脱诸怖畏</l><l>離诸证得乐</l> <lb ed="N" n="0096a13"/><l>坚闭天入口</l><l>登于恶趣道。</l> <lb ed="N" n="0096a14"/><l>悲愍之对象</l><l>恶戒等恶戒</l> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0097a" n="0097a"/> <lb ed="N" n="0097a01"/><l>实他无谁耶</l><l>破戒多过失</l></lg> <lb ed="N" n="0097a02"/><p xml:id="pN67p0097a0201">如斯等观察，见破戒之过患。</p> <lb ed="N" n="0097a03"/><p xml:id="pN67p0097a0301">（二）〔具戒之功德〕，依上述类之对反，当知可见戒成就之功德。又如次，</p> <lb ed="N" n="0097a04"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0097a0401"><l><ref cRef="PTS.Vism.58"/>善无垢戒者</l><l>彼令在家乐</l> <lb ed="N" n="0097a05"/><l>受持衣钵等</l><l>彼出家有果。</l> <lb ed="N" n="0097a06"/><l>净戒比丘心</l><l>如暗不侵日</l> <lb ed="N" n="0097a07"/><l>自己批责等</l><l>怖畏不潜入。</l> <lb ed="N" n="0097a08"/><l>戒成就比丘</l><l>光耀苦行林</l> <lb ed="N" n="0097a09"/><l>月光明成就</l><l>耀辉于虚空。</l> <lb ed="N" n="0097a10"/><l>有戒之比丘</l><l>身香尙喜悦</l> <lb ed="N" n="0097a11"/><l>诸天亦且致</l><l>何况戒香耶。</l> <lb ed="N" n="0097a12"/><l>一切诸香种</l><l>福利最为勝</l> <lb ed="N" n="0097a13"/><l>无碍戒之香</l><l>实熏行十方。</l> <lb ed="N" n="0097a14"/><l>虽所作行少</l><l>戒者有大果</l> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0098a" n="0098a"/> <lb ed="N" n="0098a01"/><l>彼因有戒者</l><l>供养敬之器。</l> <lb ed="N" n="0098a02"/><l>现世有戒者</l><l>无诸漏之害</l> <lb ed="N" n="0098a03"/><l>戒者未来世</l><l>绝诸苦根本。</l> <lb ed="N" n="0098a04"/><l>于人间之福</l><l>或于天中福</l> <lb ed="N" n="0098a05"/><l>此戒成就者</l><l>望之不难得。</l> <lb ed="N" n="0098a06"/><l>又究竟寂静</l><l>此是涅槃福</l> <lb ed="N" n="0098a07"/><l>成就戒者心</l><l>即以追求此。</l> <lb ed="N" n="0098a08"/><l>一切福根本</l><l>戒中多行相</l> <lb ed="N" n="0098a09"/><l>种种有功德</l><l>智者当辨知。</l></lg> <lb ed="N" n="0098a10"/><p xml:id="pN67p0098a1001">如斯辨知者，悚惧破戒而有意倾向戒成就。故如上述此破戒之过患，见此成戒 <lb ed="N" n="0098a11"/>之功德，一切恭敬而净诸戒。</p> <lb ed="N" n="0098a12"/><p xml:id="pN67p0098a1201">以上言“住立于戒有慧人。”于此偈示戒定慧之门，于此淸净道先解脱戒。</p> <lb ed="N" n="0098a13"/><p xml:id="pN67p0098a1301">令喜悦此善人而造淸净道〔论〕 <lb type="honorific" ed="N" n="0098a14"/>名为戒解释第一品</p></cb:div></cb:div> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0099a" n="0099a"/> <lb ed="N" n="0099a01"/> <lb ed="N" n="0099a02"/> <lb ed="N" n="0099a03"/> <lb ed="N" n="0099a04"/> <lb ed="N" n="0099a05"/> <lb ed="N" n="0099a06"/> <lb ed="N" n="0099a07"/> <lb ed="N" n="0099a08"/> <lb ed="N" n="0099a09"/> <lb ed="N" n="0099a10"/> <lb ed="N" n="0099a11"/> <lb ed="N" n="0099a12"/> <lb ed="N" n="0099a13"/> <lb ed="N" n="0099a14"/> <pb ed="N" xml:id="N67.0035.0100a" n="0100a"/> <lb ed="N" n="0100a01"/> <lb ed="N" n="0100a02"/> <lb ed="N" n="0100a03"/> <lb ed="N" n="0100a04"/> <lb ed="N" n="0100a05"/> <lb ed="N" n="0100a06"/> <lb ed="N" n="0100a07"/> <lb ed="N" n="0100a08"/> <lb ed="N" n="0100a09"/> <lb ed="N" n="0100a10"/> <lb ed="N" n="0100a11"/> <lb ed="N" n="0100a12"/> <lb ed="N" n="0100a13"/> <lb ed="N" n="0100a14"/> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0039a1201" to="#end0039a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">呜</lem><rdg wit="#wit.orig">鸣</rdg></app> <app from="#beg0045a0801" to="#end0045a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">呜</lem><rdg wit="#wit.orig">鸣</rdg></app> <app from="#beg0045a0802" to="#end0045a0802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">呜</lem><rdg wit="#wit.orig">鸣</rdg></app> <app from="#beg0049a0501" to="#end0049a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">豐</lem><rdg wit="#wit.orig">豐</rdg></app> <app from="#beg0058a0401" to="#end0058a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">画</lem><rdg wit="#wit.orig">昼</rdg></app> <app from="#beg0058a0501" to="#end0058a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">画</lem><rdg wit="#wit.orig">昼</rdg></app> <app from="#beg0058a0502" to="#end0058a0502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">画</lem><rdg wit="#wit.orig">昼</rdg></app> <app from="#beg0058a0601" to="#end0058a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">画</lem><rdg wit="#wit.orig">昼</rdg></app> <app from="#beg0072a0201" to="#end0072a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">呜</lem><rdg wit="#wit.orig">鸣</rdg></app> <app from="#beg0094a0501" to="#end0094a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app> <app from="#beg0095a0301" to="#end0095a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">刀</lem><rdg wit="#wit.orig">力</rdg></app> <app from="#beg0095a0901" to="#end0095a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="nanchuan-notes"> <head>汉译南传大藏经 挍注</head> <p> <note n="0001001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0001001">S. I, p. 13; p. 165，杂阿含五九九经（大正二･一六〇b）。</note> <note n="0001002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0001002">同上。</note> <note n="0002003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0002003">内处（ajjhattikāyatana）是眼耳鼻舌身意。外处（bāhirāyatana）是色声香味触法。</note> <note n="0003004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0003004">大寺住者（Mahāvihāra-vāsī），大寺是锡兰之首都阿奴罗达城。依<name role="" type="person">摩哂陀</name>之开教最初之寺，是南方<persName>佛</persName>教大寺派之本山。觉音住在此寺造本论及三藏之義疏。</note> <note n="0003005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0003005">Thag. v. 676; Dhp. v. 277，法句经道行品（大正四･五六九a）。</note> <note n="0004006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0004006">Dhp. v. 372，法句经沙门品（大正四･五七二a），底本唯出後半偈，依暹罗本出全偈。</note> <note n="0004007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0004007">M. III, p. 262; S. I. p. 34; p. 55，杂阿含五九三经（大正二･一五八c）。</note> <note n="0004008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0004008">S. I, p. 53，杂阿含一三一六经（大正二･三六一c）。</note> <note n="0004009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0004009">D. II, p. 290; M. I, p. 55f; S. v, p. 141. etc，中阿含九八经（大正一･五八二b），增壹阿含卷五（大正二･五六八a），杂阿含六〇七经（大正二･一七一a）。</note> <note n="0005010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0005010">业生三因结生（kammaja-tihetuka-paṭisandhi），是由无贪、无嗔、无痴之三因善业报之生三因异熟识。参照底本四五七页。</note> <note n="0005011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0005011">见轮迴之怖畏（saṁsāre bhayaṁ ikkhati），此是依比丘（bhikkhu）之字以怖畏（bhaya）之与 bh 见（ikkhati）之 ikkh 而成的，依（俗的语原学）之见法释为 Volds etymology。</note> <note n="0006012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0006012">S. v, p. 143; p. 165，杂阿含六二四经（大正二･一七五a）。</note> <note n="0006013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0006013">D. II, p. 49; Dhp. v. 183，法句经<persName>佛</persName>品（大正四･五六七b）。</note> <note n="0006014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0006014">D. II, p. 49; Dhp. v. 183，法句经<persName>佛</persName>品（大正四･五六七b）。</note> <note n="0007015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0007015">D. II, p. 49; Dhp. v. 183，法句经<persName>佛</persName>品（大正四･五六七b）。</note> <note n="0007016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0007016">Dhp. v. 81; Mit. p. 386，法句经明哲品（大正四･五六四a），增壹阿含卷三一（大正二･七一八c）。</note> <note n="0007017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0007017">彼分捨断（tadaṅgappahāna），如消灯而暗，善反对不善以捨断。</note> <note n="0007018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0007018">镇伏捨断（vikkhambhanappahāna），如初禅近行定镇伏五盖，镇伏之捨断。</note> <note n="0007019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0007019">正断捨断（samucchedappahāna），以四沙门道，而最後决定断烦恼。</note> <note n="0008020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0008020">违犯（vītikkama），为现行之恶。缠（pariyuṭṭhāna）是付缠于心妨害善之烦恼，随眠（anusaya）存于心之奥处，为微世潜在之力，以妨害圣道。</note> <note n="0008021" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0008021">A. I. 231f; Pug. 3. 15，杂阿含八二二经（大正二･二一一a）。</note> <note n="0008022" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0008022">其他三德是三远離（viveka）、三善根、三解脱门、三无漏根。</note> <note n="0011001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0011001">義务行（vattapaṭipatti），言比丘于寺事师长，行淸扫等之种种作务。</note> <note n="0011002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0011002">Pṭs. I, p. 44。</note> <note n="0012003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0012003">離（virati），離之心所，是言正语、正业、正命，然在此也包含相应其他诸心所。</note> <note n="0012004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0012004">七业道（satta-kammapatha），是由身三、口四、意三之十善业道，除意三成七善业道。</note> <note n="0012005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0012005">D. I, p. 71。</note> <note n="0012006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0012006">Vibh. p. 246。</note> <note n="0012007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0012007">D. I, p. 70。</note> <note n="0012008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0012008">Sn. v. 1035，瑜伽师地论卷一九（大正三一･三八六b），大毘婆沙论卷四四（大正二七･二三〇b）。</note> <note n="0012009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0012009">M. I, p. 10。</note> <note n="0012010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0012010">M. I, p. 11。</note> <note n="0014001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0014001">其次（avasesesu），于底本为 avasesu 是错误，依暹罗本更正。直译为“于诸残馀中”。</note> <note n="0014002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0014002">于解脱道论无戒行（sīlana）、正持（samādhāna）、确持（upadhāraṇa）。</note> <note n="0014003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0014003">他之人人（aññe），于註为他之阿阇黎等。于解脱道论与他说共擧此说。</note> <note n="0014004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0014004">头之義（sīrattha）、淸凉之義（sītalattha），解脱道论为“头義”、“冷義”。</note> <note n="0015001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0015001">相（lakkhaṇa）、味（rasa）、现起（paccupaṭṭhāna）、足处（padaṭṭhāna），在南传<persName>佛</persName>教或为事情之定義者，是现状、现在之状况，足处是特相、特征，味是作用。又完成状态、现起是现状、现在之状况，足处是言直接原因。</note> <note n="0015002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0015002">此句之前有 nīlādibhedena bhinnassāpi（虽依靑等区别）之句，认为不必要故略之。</note> <note n="0015003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0015003">此句之前有 cetanādibhedena bhinnassāpi 之句亦同略之。</note> <note n="0015004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0015004">成就（sampatti），sampatti = sampadābhāva。</note> <note n="0016005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0016005">A. I, p. 271; III. p. 118; D. III. p. 219。</note> <note n="0017001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0017001">A. v, p. 1，中阿含四二经（大正一･四八五a）。</note> <note n="0017002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0017002">D. II, p. 86; Vin. I, p. 227f; Ud. p. 87; cf. A. II, p. 253，长阿含遊行经（大正一･一二b）。</note> <note n="0017003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0017003">M. I, p. 33; A. v, p. 131。</note> <note n="0021001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0021001">Pṭs. I, p. 42。</note> <note n="0021002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0021002">作持（cāritta）、止持（vāritta），解脱道论“性”戒、“制”戒。</note> <note n="0021003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0021003">等正行（ābhisamācārika）、初梵行（ādibrahmacariyaka），解脱道论“微细”戒、“梵行之初”。</note> <note n="0021004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0021004">活命第八（ājīvaṭṭhamaka），于三身业与四语业等七淸净业，加淸净活命为第八，言为八淸净业。</note> <note n="0022005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0022005">M. III, p. 289。</note> <note n="0022006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0022006">两毘崩伽（Ubhato Vibhaṅga），于比丘、比丘尼律戒条之註释为大毘崩伽及比丘尼毘崩伽。两者言为经分别。说犍度（Khandhaka）僧侣之生活规定，成为大品与小品。義务犍度（Vatta-kkhandhaka）是于小品第八（Vin. II, p. 207ff）。</note> <note n="0022007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0022007">A. III, p. 14f. 然于此处引用文“初梵行之法”（ādibrahmacariyakaṁ）有代替“学法”（sekhaṁ dhammaṁ）。中阿含四八经、四九经（大正一･四八六c、四八七a）亦同。</note> <note n="0022008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0022008">離戒（virati-sīla）、不離戒（avirati-sīla），于解脱道论无有。</note> <note n="0022009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0022009">A. IV, p. 461; V, p. 18。</note> <note n="0022010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0022010">爱依止（taṇhā-nissita）、见依止（diṭṭhi-nissita），解脱道说“依爱”、“依见”。</note> <note n="0022011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0022011">Dhs. p. 183; Vibh. p. 365。</note> <note n="0022012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0022012">不依止（anissita），解脱道论“无依”。</note> <note n="0022013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0022013">时限（kāla-pariyanta）、终身（āpāṇakoṭika），解脱道论“时分”、“尽形”。</note> <note n="0023014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0023014">利得（lābha）、名誉（yasa）、亲戚（ñāti）、肢体（aṅga）、生命（jīvita），解脱道论“利养、称誉、亲友、身、命”。有制限（sapariyanta）、无制限（apariyanta），解脱道论“有边、无边”。</note> <note n="0023015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0023015">Pṭs. I, p. 43。</note> <note n="0023016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0023016">Pṭs. I, p. 44。</note> <note n="0023017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0023017">世间（lokiya）、出世间（lokuttara），解脱道论“世”、“出世”。</note> <note n="0024018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0024018">Vin. V（Parivāra）p. 164。</note> <note n="0024019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0024019">劣（hīna）、中（majjhima）、勝（Paṇīta），解脱道论“下、中、上”。</note> <note n="0025020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0025020">我增上（attādhipateyya）、世增上（lokādhipateyya）、法增上（dhammādhipateyya），解脱道论“依身、依世、依法”。</note> <note n="0025021" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0025021">执取（parāmaṭṭha）、不执取（aparāmaṭṭha）、安息（paṭippassaddha），解脱道论“触、不触、猗”。</note> <note n="0025022" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0025022">淸净（visuddha）、不淸净（avisuddha）、疑惑（vematika），解脱道论“淸净、不淸净、有疑”。</note> <note n="0026023" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0026023">学（sekha）、无学（asekha）、非学非无学（nevasekha-nāsekha），解脱道论“学、无学、非学非无学”。</note> <note n="0026024" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0026024">Pṭs. I, p. 44。</note> <note n="0027025" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0027025">退分（hānabhāgiya）、住分（ṭhitibhāgiya）、勝分（visesabhāgiya）、抉择分（nibbedhabhāgiya），解脱道论“退分、住分、勝分、达分”。</note> <note n="0027026" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0027026">比丘（bhikkhu）、比丘尼（bhikkhunī）、未具足（anupasampanna）、在家（gahaṭṭha），解脱道论“比丘、比丘尼、不具足、白衣”。</note> <note n="0028027" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0028027">自然（pakati）、惯行（ācāra）、法性（dhammatā）、夙因（pubbahetu），解脱道论“性、行、法志、初因”。</note> <note n="0028028" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0028028">D. II, p. 13。长阿含大本经（大正一･四a）。</note> <note n="0028029" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0028029">Vibh. P. 244; A. II, p. 22; p. 39; M. III, p. 2. etc，中阿含二一经（大正一･四四九a），杂阿含九二五经（大正二･二三五c）等。</note> <note n="0029030" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0029030">D. I, p. 70; M. I, p. 180; p. 269; III, p. 2; S. IV, p. 104; A. I, p. 113; II, p. 39f. etc，中阿含一四六经（大正一･六五七c），增壹阿含卷一二（大正二･六〇三c）。</note> <note n="0029031" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0029031">D. I, p. 8。</note> <note n="0029032" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0029032">M. I, p. 10; A. III, p. 388，中阿含一〇经（大正一･四三二b），增壹阿含卷三四（大正二･七四〇c）。</note> <note n="0029033" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0029033">别解脱律仪戒（pātimokkhasaṁvara-sīla），解脱道论“波罗提木叉威仪戒”。</note> <note n="0029034" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0029034">此一文底本没有，以下说明此文故，虽前已出为便宜上再揭之。根律仪戒、活命遍净戒、资具依止戒之状态亦然。</note> <note n="0029035" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0029035">今卷一一页註[11]参照。</note> <note n="0030036" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0030036">Vibh. p. 246f。</note> <note n="0030037" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0030037">不正行（anācāra）、正行（ācāra）、非行处（agocara）、行处（gocara），解脱道论“非行、行、非行处、行处”。</note> <note n="0031038" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0031038">自由给泉水（opānabhūtāni），是对于比丘、比丘尼如掘池于四街道，随意许入使用水之家。</note> <note n="0031039" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0031039">以示袈裟衣之光辉（kāsāvapajjotāni），唯以比丘、比丘尼袈裟衣之光辉，而为专辉耀之家。</note> <note n="0031040" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0031040">喜比丘等之出入（isivātapaṭivātāni），于家出入之仙人即比丘、比丘尼之衣或由身体之屈伸等而生风只吹于家，又此为是除恶事之家。</note> <note n="0031041" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0031041">经行处（caṅkama），坐禅而疲劳又睡气时，言立而静步经行，经行场所是于禅堂之附近，其处言为经行处。</note> <note n="0032042" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0032042">硬食（khādaniya），如甘庶、果实等为硬食物。</note> <note n="0032043" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0032043">护根门（indriyesu guttadvāra），以守护眼耳鼻舌身意六根之门令不起欲念。</note> <note n="0032044" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0032044">近依（upanissaya）、守护（ārakkha）、近缚（upanibandha），解脱道论“依、守护、繫缚”。</note> <note n="0032045" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0032045">十论事（dasa-kathāvatthu），解脱道论“十处”，今卷二五四页参照。</note> <note n="0033046" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0033046">S. V, p. 148，杂阿含六一七经（大正二･一七三a）。</note> <note n="0033047" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0033047">众学法（sekhiya-dhamma），于比丘、比丘尼之戒法，对于科最轻之罪所定之戒法。于南方上座部律众学法是由七十五条而成。</note> <note n="0033048" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0033048">根律仪戒（indriyasaṁvara-sīla），解脱道论“守护根威仪戒”。</note> <note n="0034049" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0034049">依止于眼净（cakkhupasāda-vatthuka），眼净言视神经以行视觉作用。于有部立扶尘根、勝義根中之勝義根，当是净（pasada）的。</note> <note n="0034050" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0034050"><name role="" type="person">支提山</name>（Cetiyapabbata），是锡兰首都阿奴罗达城郊外之山，依<name role="" type="person">摩哂陀</name>始从<persName>佛</persName>教输入，而于此山建立精舍名为<name role="" type="person">支提山</name>寺。</note> <note n="0036051" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0036051">以下底本二二页九行至二十四行是和 Atthasālinī p. 400f. 一致，底本二二页十八行至三十二行是和 Papañcasūdanī p. 75f. 一致。</note> <note n="0036052" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0036052">有分（bhavaṅga），亦言潜在意识为无意识状态，底本四五七页以下参照。</note> <note n="0036053" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0036053">唯作（kiriyā），非善、不善、异熟是无记之心心所法。底本四五四页参照。</note> <note n="0036054" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0036054">转向作用（āvajjana-kicca），由有分入意识活动最初之作用。底本四五八页参照。</note> <note n="0036055" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0036055">领受作用（sampaṭicchana-kicca），领受是认识对象之作用。底本四五八页参照。</note> <note n="0036056" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0036056">推𢜬作用（santīraṇa-kicca），推𢜬是领受者之作用。底本四五九页参照。</note> <note n="0036057" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0036057">唯作无因意识界（kiriyāhetuka-manoviññāṇa-dhātu），对于意界、意识界、无因、唯作、异熟等，于底本四五二页以下参照。</note> <note n="0036058" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0036058">确定作用（votthapana-kicca），确定所推𢜬者之作用。底本四五九页参照。</note> <note n="0036059" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0036059">速行（javana），于确定起善恶之心。故唯速行以造业，又为伦理的行为。底本四五九页参照。</note> <note n="0036060" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0036060">路心（vīthi-citta），以意识活动为转向作用乃至速行总称云路心。</note> <note n="0037061" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0037061">活命遍净戒（ājīvapārisuddhi-sīla），解脱道论“命淸净戒”。</note> <note n="0037062" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0037062">Vin. V.（Parivāra）p. 146。</note> <note n="0037063" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0037063">上人法（uttarimanussa-dhamma），四向四果、禅定、神通等之殊勝法。</note> <note n="0037064" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0037064">波罗夷（pārājika），为出家者之最重罪，于比丘有四种，若犯者摈出僧团。</note> <note n="0037065" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0037065">僧残（saṅghādisesa），为第二重罪，于比丘有十三，若犯者一时令停止僧侣之权限，如世俗的惩役。</note> <note n="0037066" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0037066">公言者之（paṭijānantassa），于底本虽有 paṭivijānantassa 依暹罗本。</note> <note n="0037067" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0037067">偷兰遮（thullaccaya），于戒本中无罪名，而波罗夷、僧残之未遂及不摄馀他之罪中言多少有重罪。</note> <note n="0038068" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0038068">单堕（pācittiya），亦言波逸提，犯罪许淮唯忏悔。于比丘有九十二。</note> <note n="0038069" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0038069">悔过（pāṭidesaniya），悔而自白者于足罪有四。</note> <note n="0038070" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0038070">恶作（dukkaṭa），亦言突吉罗，于戒条无罪名，为微细身口之罪，有时与同视为众学（sekhiya）。</note> <note n="0038071" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0038071">Vibh. p. 352f。</note> <note n="0039072" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0039072">以下底本三〇页五行至六页馀与 Sammoha-vinodanī pp. 479-485 大体一致。</note> <note n="0039073" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0039073">诡诈（kuhanā），解脱道论“懈怠”。</note> <note n="0039074" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0039074">MNd. p. 224f。</note> <note n="0040075" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0040075">MNd. p. 224f。</note> <note n="0040076" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0040076">诃梨勒果（harīṭakī），亦言柯子，用作下剂之果实。</note> <note n="0041077" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0041077">称周边语（sāmantajappana-saṅkhāta），解脱道论“普自称说”。</note> <note n="0041078" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0041078">MNd. p. 226。</note> <note n="0042079" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0042079">依威仪（iriyāpatha-sannissita），解脱道论“假肃威仪”。</note> <note n="0042080" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0042080">MNd. p. 225。</note> <note n="0042081" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0042081">以下于本卷四四页所引用分别论文句之语法说明。国译无甚么意義亦译出。此时之译出不期有正确。</note> <note n="0042082" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0042082">虚谈（lapanā），解脱道论“谄曲”。</note> <note n="0043083" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0043083">提罗康达利加故事（Telakandarika-vatthu），二人之比丘入于一村，坐于休息处呼一少女。彼女来耶？甲比丘问乙比丘：“尊师！他是谁之女儿耶？”“我等檀越提罗康达加之女，此人之母亲是我往〔彼女之〕家时，于给酥瓮亦一起给。此人亦如母亲每瓮亦一起给而明语之。”（註书）</note> <note n="0044084" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0044084">现相（nemittikatā），解脱道论“示相”。</note> <note n="0045085" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0045085">光头（muṇḍaka），对剃头者之蔑称。</note> <note n="0045086" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0045086">激磨（nippesikatā），解脱道论“嗔骂示相”。</note> <note n="0045087" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0045087">十怒骂事（dasa-akkosa-vatthu），以怒骂人之十事，即盗人、愚人、阿呆、骆驼、牡牛、驴马、狱道人、畜牲、无福者、恶趣行。</note> <note n="0045088" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0045088">如斯行为云云以 Kiṁ imassa jīvitaṁ bījabhojino 译之。</note> <note n="0046089" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0046089">以利成利（lābhena lābhaṁ nijigiṁsanatā），解脱道论“以施望施”。</note> <note n="0046090" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0046090">此句是活命遍净戒最初擧出之文中之句。</note> <note n="0046091" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0046091">梵网（Brahmajāla），长部经典第一经（南传六･一），相当于长阿含二一梵动经。</note> <note n="0047092" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0047092">资具依止戒（paccayasannissita-sīla），解脱道论“缘修戒”或是“修行四事戒”。</note> <note n="0048093" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0048093">内界之动摇（ajjhattadhātukkhobha），是地水火风之四大不调。</note> <note n="0049094" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0049094">戏（davā）、憍慢（madā）、装饰（maṇḍanā）、莊严（vibhūsanā），解脱道论“兇险行、自高行、装束、莊严”。</note> <note n="0049095" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0049095">存续（ṭhiti）、维持（yāpanā），解脱道论“住、自调护”。</note> <note n="0050096" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0050096">止害（vihiṁsūparati），解脱道论“除饥渴”。</note> <note n="0050097" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0050097">摄益梵行（brahmacariyānuggahā），解脱道论“摄受梵行”。</note> <note n="0050098" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0050098">全教梵行（sakalasāsana-brahmacariya），除道梵行，三学所摄之诸教。</note> <note n="0050099" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0050099">我无旧苦痛，不令生新苦痛（purāṇañ ca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi navañ ca vedanaṁ na uppādessāmi），解脱道论“除先病不起新疾”。</note> <note n="0051100" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0051100">应存命（yātrā bhavissati），解脱道论“以少自安”。</note> <note n="0051101" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0051101">无罪及安乐住（anavajjatā ca phāsuvihāro ca），解脱道论“无过安住”。</note> <note n="0051102" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0051102">转卧之乐（Passasukha），以两脇转侧而卧者之乐。</note> <note n="0051103" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0051103">Thag. v. 983; Mil. p. 407; Atthasālinī p. 405。</note> <note n="0053104" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0053104">A. IV, p. 106，中阿含城喩经（大正一･四二二c），增壹阿含卷三三（大正二･七三〇b）。</note> <note n="0053105" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0053105">S. V, p. 6. cf，杂阿含七六九经（大正二･二〇一a）参照。</note> <note n="0053106" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0053106">M. I, p. 104. cf，中阿含一〇七经（大正一･五九七a）参照。</note> <note n="0054107" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0054107">学处制定请求之拒绝（sikkhāpadapaññatti-yācanapaṭikkhepa），底本不同。今依暹罗本，制定学处不但不淮许声闻言制定之事，尙且不淮许声闻请求<persName>佛</persName>。</note> <note n="0054108" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0054108">Sumaṅgala-vilāsinī I, p. 56。</note> <note n="0055109" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0055109">A. IV, p. 201. cf，中阿含三五经（大正一･四七六b）参照。婆哈罗达（Pahārāda），底本及缅甸本 Mahārāja 皆有误。由暹罗本订正之，引用之原文亦照暹罗本。于暹罗本此引用文之少前亦擧：“譬如婆哈罗达！如大海是不变者，而是不能超岸，婆哈罗达！是如我云。”</note> <note n="0055110" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0055110">摩诃伟达尼（Mahāvattani），是印度本土 Viñjhā 之森林，亦云雪山边之森林。</note> <note n="0055111" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0055111">等首（samasīsī），烦恼尽得阿罗汉果于同时命根尽而死，命根与烦恼于同时尽故云等首。亦有齐有顶、首等之译。对此之详说 Netti-pakaraṇa p. 247f. 参照。于同书说三种之等首，今此时是其第三之命等首（jīvita-samasīsī）。</note> <note n="0055112" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0055112">长部诵者（Dīgha-bhāṇaka），是通晓长部及其義疏者。</note> <note n="0055113" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0055113">S. IV, p. 168，杂阿含二四一经（大正二･五二a）。</note> <note n="0056114" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0056114">Thag. v. 133; Dhp. v. 13，法句经双要品（大正四･五六二b），增壹阿含卷九（大正二･五九一c）。</note> <note n="0057115" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0057115">Thag. v. 134; Dhp. v. 14，法句经双要品（大正四･五六二b），增壹阿含卷九（大正二･五九一c）。</note> <note n="0057116" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0057116">S. I, p. 188; Thag. v. 1223，杂阿含一二一四经（大正二･三三一a），增壹阿含卷二七（大正二･七〇一a）。</note> <note n="0057117" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0057117">瞿昙（Gotama），此时指阿难。阿难亦与世尊同瞿昙姓。</note> <note n="0057118" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0057118">S. I, p. 188; Thag. vv. 1224-1226 ab 但于本书 Thag. v. 1226 ab 是于 v. 1224 与 v. 1225 之间，杂阿含一二一四经（大正二･三三一a）等。</note> <note n="0058119" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0058119">库兰达加大窟（Kuraṇḍaka-mahāleṇa），于锡兰之东南部。</note> <note n="0058120" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0058120">其村是指大村（Mahāgāma），锡兰之东南部鲁哈那（Rohaṇa）之首都。</note> <note n="0059121" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0059121">业处（kammaṭṭhāna），是禅定之对象。第三品以下参照。</note> <note n="0059122" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0059122">有网纹（jālavicitra），是<persName>佛</persName>三十二相之一。</note> <note n="0060123" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0060123">头陀支（dhutaṅga），第二品参照。</note> <note n="0060124" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0060124">僧伽（saṅgha），言四人以上、僧集（gaṇa）是言二人、三人。</note> <note n="0060125" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0060125">对示相、暗示、周边语，本卷五二参照。</note> <note n="0061126" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0061126">传云尊者是（kir'āyasmā），底本之 kira yasmā 是错误。</note> <note n="0062127" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0062127">檀越（upaṭṭhāka），常给衣食等之信者。檀越之原语为 dāna-pati 其義同，故今同译为檀越。</note> <note n="0062128" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0062128">于集近亲者（sannipatite ñātake），底本有作 sandissati, so natake 但依异本。</note> <note n="0062129" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0062129">请在此（hohi），于底本有 hoti 是错误，依暹罗本订正。</note> <note n="0063130" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0063130">大帝须（Mahātissa），彼于饥饥时行道因不摄食，于道而疲劳，以疲劳之身无力，倒于某有实之庵罗树下。甚多庵罗果落此处彼处。其处一人之老优婆塞行长老之处，知其疲劳令饮庵罗果浆，负于自己之背，而带到其住所。长老被揹负而增大所观，以证得阿罗汉果。</note> <note n="0064131" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0064131">界（dhātu），是界差别想（dhātu vavatthāna-saññā）。底本三四七页以下参照。</note> <note n="0064132" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0064132">厌逆（paṭikūla），是食厌想（āhāre paṭikūla-saññā）。底本三四一页以下参照。</note> <note n="0064133" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0064133">以下底本一页馀与 Samantapāsādikā III, p. 693f. 大体一致。</note> <note n="0064134" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0064134">盗取受用（theyya-paribhoga）、借用受用（iṇa-paribhoga）、嗣受受用（dāyajja-paribhoga）、主人受用（sāmi-paribhoga），解脱道论“盗受用、负债受用、家财受用、主受用”。</note> <note n="0064135" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0064135">此句是在说上四种净之前。</note> <note n="0065136" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0065136">法嗣经（Dhammadāyāda-sutta），中部经典第三经（汉译南传九･一四），中阿含八八求法经（大正一･五六九cff），增壹阿含卷九（大正二･五八七cff）。</note> <note n="0065137" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0065137">下之二偈是 Sn. v. 391, 392。</note> <note n="0066138" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0066138">Mil. p. 367。</note> <note n="0067139" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0067139">悚惧（saṁvega），对世间诸法之无常、苦、无我而悚惧。</note> <note n="0068140" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0068140">Pṭs. I, p. 42f。</note> <note n="0068141" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0068141">律藏（Vinaya-saṁvara），虽直译“律之律仪”于註书言律藏（Vinaya-piṭaka）。</note> <note n="0069142" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0069142">虽疲劳而倒，以落下之庵罗果不檀自食取。</note> <note n="0070143" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0070143">A. II, p. 7f. 最後之一偈亦与 Dhp. v. 230 同。</note> <note n="0071144" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0071144">阎浮檀金（jambonada），由阎浮（Jambu）河所产之黄金。</note> <note n="0071145" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0071145">依贪（rāgavasena），于底本虽有 bhavavaseva 今依异本。</note> <note n="0072146" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0072146">Jṇo. 293（vol. II. p, 437）。</note> <note n="0073147" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0073147">Pṭs. I, p. 46f。</note> <note n="0073148" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0073148">见与一处（diṭṭhekaṭṭhāna），见与一处共生，所捨断一处。</note> <note n="0073149" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0073149">喜（pīti），後之喜，原语是 somanassa。</note> <note n="0074150" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0074150">前面所述在本依一六页，于“依何義〔其〕为戒耶”之项而述者。</note> <note n="0089001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0089001">七罪聚（satta āpattikkhandha），比丘之诸学处（戒）是波罗夷、僧残、不定、捨堕、单堕、悔过法、众学法于七罪聚之区分。</note> <note n="0090002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0090002">A. IV, p. 54f.，增壹阿含卷三〇（大正二･七一四c）参照。</note> <note n="0091003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0091003">行忏悔（paṭikammakaraṇa），行偿之事。</note> <note n="0091004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0091004">无相应（saṁyogābhāvena），底本 saṁyogā bhāvena 是不可。</note> <note n="0091005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0091005">忿（kotha）、恨（upanāha）、覆（makkha）、恼（paḷāsa）、嫉（issā）、悭（macchariya）、谄（māyā）、诳（sāṭheyya）、强情（thambha）、激情（sārambha）、慢（māna）、过慢（atimāna）、憍（mada）、放逸（pamāda），解脱道论“忿、恼、覆、热、嫉、悭、幻、谄、恨、竞、慢、增上慢、傲慢、放逸”。</note> <note n="0092006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0092006">近行定（upacāra-samādhi）、安止定（appanā-samādhi），有部之近分定相当于根本定。详细第四品，今卷二五一页及二六九页以下参照。</note> <note n="0092007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0092007">定转（samādhisaṁvattanika），“定至者”。</note> <note n="0092008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0092008">见破戒之过患（sīlavipattiyā ādīnavadassana）、见具戒之功德（sīlasampattiyā ānisaṁ sadassana），解脱道论“称量犯戒过患、称量戒功德”。</note> <note n="0092009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0092009">A. III, p. 252。</note> <note n="0092010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0092010">旃陀罗（caṇḍāla），是卑贱种族。</note> <note n="0092011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0092011">火聚之教（Aggikkhandha-pariyāya），其次引用经。</note> <note n="0093012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0093012">A. IV, p. 128，增壹阿含卷二五（大正二･六八九a），中阿含木积喩经（大正一･四二五a）。</note> <note n="0094013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0094013">A. IV, p. 129，增壹阿含卷二五（大正二･六八九a），中阿含（大正一･四二五b）。</note> <note n="0094014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0094014">ibid. p. 130，增壹阿含（大正二･六八九a），中阿含（大正一･四二五c）。</note> <note n="0094015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0094015">ibid. p. 130，增壹阿含（大正二･六八九a），中阿含（大正一･四二六a）。</note> <note n="0094016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0094016">ibid. p. 131，增壹阿含（大正二･六八九b），中阿含（大正一･四二六a）。</note> <note n="0094017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0094017">ibid. p. 132f.，增壹阿含（大正二･六八九b），中阿含（大正一･四二六b）。</note> <note n="0094018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0094018">ibid. p. 133f，中阿含（大正一･四二六c）。</note> <note n="0095019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0095019">哈罗哈罗（halāhala），是一种树木，其根是死毒。</note> <note n="0096020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0096020">有疑行（saṅkassara-samācāro），底本断句方法错误。</note> <note n="0096021" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0096021">掘取（khatam），于底本虽有 chatam 是错误，今依暹罗本。</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0039a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0039a1201">呜【CB】，鸣【南传】</note> <note n="0045a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0045a0801">呜【CB】，鸣【南传】</note> <note n="0045a0802" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0045a0802">呜【CB】，鸣【南传】</note> <note n="0049a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0049a0501">豐【CB】，豐【南传】</note> <note n="0058a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0058a0401">画【CB】，昼【南传】</note> <note n="0058a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0058a0501">画【CB】，昼【南传】</note> <note n="0058a0502" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0058a0502">画【CB】，昼【南传】</note> <note n="0058a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0058a0601">画【CB】，昼【南传】</note> <note n="0072a0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0072a0201">呜【CB】，鸣【南传】</note> <note n="0094a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0094a0501">刺【CB】，剌【南传】</note> <note n="0095a0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0095a0301">刀【CB】，力【南传】</note> <note n="0095a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0095a0901">刺【CB】，剌【南传】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>